სამაგისტრო ნაშრომის დაწერა საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში (სტუ)

საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში სამაგისტრო ნაშრომის მომზადება, გაფორმება, შემოწმება და დაცვა მკაცრად რეგლამენტირებული წესებით მიმდინარეობს. 120-კრედიტიანი სამაგისტრო პროგრამა მოიცავს არანაკლებ 30-კრედიტიან სამეცნიერო-კვლევით კომპონენტს, რომლის ფარგლებშიც, როგორც წესი, 50-დან 100 გვერდამდე მოცულობის ნაშრომი მზადდება. დაცვამდე სავალდებულოა ტექსტის შემოწმება Strikeplagiarism.com-ის პლატფორმაზე და დადგენილი ზღვრების დაცვა ((SC)1 – არაუმეტეს 60%, (SC)2 – არაუმეტეს 10%, (QC)3 – არაუმეტეს 30%). ნაშრომი 100-ქულიანი სისტემითა და 6 კრიტერიუმით ფასდება, საჯარო დაცვა კი აუდიო-ვიდეო ჩაწერის თანხლებით მიმდინარეობს.

სამაგისტრო პროგრამის სტრუქტურა და ხელმძღვანელის შერჩევა

სამაგისტრო პროგრამა უმაღლესი განათლების მეორე საფეხურს განეკუთვნება და ჯამში 120 კრედიტს მოიცავს. აქედან სასწავლო კომპონენტს არანაკლებ 75 კრედიტი ეთმობა, სამეცნიერო-კვლევით კომპონენტს კი - არანაკლებ 30 კრედიტი. სამაგისტრო ნაშრომი, მოცულობის შესაბამისად, შეიძლება შესრულდეს ერთი ან ორი სემესტრის განმავლობაში. ხელმძღვანელი მაგისტრანტთან შეთანხმებით ადგენს პერსონალურ სამუშაო გეგმას, სადაც მითითებულია ნაშრომის დასახელება, სავალდებულო და არჩევითი საგნები და სამეცნიერო-კვლევითი კომპონენტის ღონისძიებები.

სამეცნიერო ხელმძღვანელად შეიძლება დაინიშნოს სტუ-ის შესაბამისი აკადემიური დეპარტამენტის პროფესორი, ასოცირებული პროფესორი, ასისტენტ-პროფესორი, დოქტორის ხარისხის მქონე მოწვეული პერსონალი, ემერიტუსი ან სტუ-თან ინტეგრირებული სამეცნიერო ინსტიტუტის/ცენტრის დოქტორის ხარისხის მქონე მთავარი ან უფროსი მეცნიერი თანამშრომელი. სტუ-სა და სხვა დაწესებულებას შორის ხელშეკრულების/მემორანდუმის არსებობისას ხელმძღვანელი შეიძლება იყოს ამ დაწესებულების დოქტორის ხარისხის მქონე თანამშრომელიც. თემისა და ხელმძღვანელის შესარჩევად დეპარტამენტის უფროსი მაგისტრანტებისა და სავარაუდო ხელმძღვანელების შეხვედრას აწყობს; მაგისტრანტს შეუძლია თემა და ხელმძღვანელი ფაკულტეტის ვებგვერდზე განთავსებული ჩამონათვალიდანაც აირჩიოს. ხელმძღვანელი და ნაშრომის დასახელება დეკანის ბრძანებით მტკიცდება, მათი შეცვლა კი შეიძლება სემესტრის დასაწყისში, ასევე დეკანის ბრძანებით.

დაცვის პროცესამდე მაგისტრანტი დეკანთან წარადგენს დასრულებულ ნაშრომს, ხელმძღვანელის წერილობით დასკვნასა და განცხადებას პლაგიატზე შემოწმების შესახებ. პლაგიატი ან სხვა ნაშრომებიდან ნორმაზე მეტი ტექსტის ციტირება დაცვაზე არდაშვების საფუძველია, პლაგიატი კი, ამასთან, მაგისტრანტზე ან/და მის ხელმძღვანელზე დისციპლინური ზემოქმედების საფუძველიც. თუ ნაშრომი პლაგიატს არ შეიცავს და მსგავსება ნორმის ფარგლებშია, დეკანის ბრძანებით მტკიცდება რეცენზენტი. რეცენზენტს შესაბამის ან მონათესავე დარგში სულ ცოტა სამი ნაშრომი უნდა ჰქონდეს გამოქვეყნებული და ის არ შეიძლება იყოს მაგისტრანტის რომელიმე სამუშაოს თანაავტორი. რეცენზიაში დასაბუთებული უნდა იყოს წინადადება დაცვაზე დაშვების ან უარის შესახებ, თუმცა რეცენზენტის უარყოფითი შეფასების შემთხვევაშიც მაგისტრანტს დაცვაზე გასვლის უფლება აქვს.

ნაშრომის სტრუქტურული და ტექნიკური გაფორმების სტანდარტები

სამაგისტრო ნაშრომის მოცულობა დანართების გარეშე, როგორც წესი, 50-დან 100 გვერდამდე უნდა იყოს; რაოდენობაში ყველა აკინძული გვერდი იგულისხმება. ტექსტი იბეჭდება A4 ფორმატის (80 გ/მ²) ქაღალდზე ცალმხრივად, ლაზერულ პრინტერზე ან მასთან მიახლოებული ხარისხით. მარცხენა მინდორი განისაზღვრება 38 მმ-ით, დანარჩენი მხარეები კი - 25 მმ-ით. ძირითადი ტექსტისთვის გამოიყენება Sylfaen, AcadNusx, Litnusx ან Literaturuli_BJG_2000 შრიფტი (ზომა 12, ინტერვალი 1,5), თავებისა და ქვეთავების დასახელებებისთვის კი — 14 ზომის შრიფტი.

ნაშრომი მკაცრად განსაზღვრულ სავალდებულო კომპონენტებს მოიცავს. პირველი გვერდია სატიტულო ფურცელი, რომელზეც ნომერი არ იწერება. მას მოსდევს ხელმოწერების გვერდი ხელმძღვანელის, ხარისხის უზრუნველყოფის სამსახურის ხელმძღვანელისა და რეცენზენტის ხელმოწერებით, აგრეთვე საავტორო უფლების გვერდი ავტორის ხელმოწერით. სავალდებულოა რეზიუმე ორ ენაზე — ნაშრომის ენაზე და ინგლისურ/ქართულ ენაზე (500–800 სიტყვა, ინტერვალი 1), შინაარსი, ცხრილებისა და ნახაზების ნუსხები, ძირითადი ტექსტი და ბიბლიოგრაფია.

ძირითადი ტექსტი რამდენიმე ნაწილისგან შედგება, სადაც მოცულობები მკაცრად კონტროლდება: შესავალი არ უნდა აღემატებოდეს ძირითადი ტექსტის 5%-ს, ხოლო ლიტერატურის მიმოხილვა - 30%-ს. ლიტერატურა ძირითად ტექსტში (როგორც წესი, აბზაცის ბოლოს) კვადრატულ ფრჩხილებში ჩასმული არაბული ციფრებით მიეთითება, გამოყენებული ლიტერატურის სრული ნუსხა კი ნაშრომის ბოლოს ტექსტში მითითებული თანმიმდევრობით თავსდება.

პლაგიატის შემოწმების წესი და მსგავსების კოეფიციენტები

სტუ-ში სამაგისტრო ნაშრომის ორიგინალობის შემოწმება ხდება ვებპლატფორმა „Strikeplagiarism.com“-ის საშუალებით Word-ის ან არადასკანირებული PDF ფორმატის ფაილებით. ქართულ ენაზე შესრულებული ტექსტისთვის სავალდებულოა Sylfaen შრიფტის გამოყენება. ნაშრომის დასაშვებად დადგენილია მსგავსების კოეფიციენტების მაქსიმალური ზღვრები, რომელთა გადაჭარბების შემთხვევაში ნაშრომი განხილვაზე აღარ დაიშვება.

შემოწმების პროცედურისთვის ავტორი წარადგენს განცხადებას, ნაბეჭდ დედანსა და ელექტრონულ ვერსიას CD დისკზე. თუ ელექტრონული ვერსია პროგრამის მოთხოვნებს არ აკმაყოფილებს, შესწორებული ვერსიის წარსადგენად 7 სამუშაო დღე ეძლევა. ოპერატორი შედეგს და მსგავსების ანგარიშს არაუმეტეს 5 სამუშაო დღეში ამზადებს. პირველადი სავალდებულო შემოწმება უფასოა, ხოლო წინასწარი (სავალდებულომდე) ან განმეორებითი (უარყოფითი შედეგის შემდეგ) შემოწმების საფასური 50 თეთრია თითოეულ გვერდზე. შემოწმება შესაძლებელია სულ არაუმეტეს სამჯერ, პირველადი სავალდებულო შემოწმების ჩათვლით.

უფლებამოსილი პირის გადაწყვეტილებასთან უთანხმოებისას ავტორს და/ან მის ხელმძღვანელს უფლება აქვს 2 სამუშაო დღის ვადაში აპელაციით მიმართოს ფაკულტეტის/სკოლის საბჭოს. საბჭო ქმნის კომისიას, რომელიც გადაწყვეტილებას 10 სამუშაო დღის ვადაში იღებს. ასეთი გასაჩივრება მხოლოდ ერთხელ არის შესაძლებელი. ამასთან, უნივერსიტეტში ხელოვნური ინტელექტის გამოყენების სპეციალური წესი გამოქვეყნებული არ არის.

სამაგისტრო ნაშრომის შეფასების კრიტერიუმები და დაცვის პროცედურა

სამაგისტრო ნაშრომი ფასდება ერთჯერადად 100-ქულიანი სისტემით საჯარო დაცვის საფუძველზე. საგამოცდო კომისია 5–7 წევრისგან შედგება, რომლის თავმჯდომარე სტუ-ის აკადემიური პერსონალია. დაცვას უნდა ესწრებოდეს კომისიის წევრთა 2/3-ზე მეტი, ხელმძღვანელი კი, როგორც წესი. მაგისტრანტი კომისიას ნაშრომის ძირითად დებულებებსა და შედეგებს მოახსენებს და წევრების შეკითხვებს პასუხობს; თავმჯდომარე ან კომისიის რომელიმე წევრი რეცენზიას კითხულობს, მაგისტრანტი კი რეცენზენტის შენიშვნებს აკომენტარებს. დაცვა საჯაროა, შეფასება კი დაცვის დამთავრებისთანავე დახურულ სხდომაზე ხდება. დაცვის აუდიო-ვიდეო ჩანაწერი სავალდებულოა და CD დისკზე ოქმის დანართად ინახება. თუ მაგისტრანტი საქართველოს გარეთ ყოფნას დოკუმენტით დაადასტურებს, რექტორის ნებართვითა და აკადემიური საბჭოს გადაწყვეტილებით შეუძლია ნაშრომი დისტანციურად, ონლაინ რეჟიმში (სკაიპით) დაიცვას.

შეფასება ხორციელდება 6 კრიტერიუმის მიხედვით, რომელთა ჯამური მაქსიმალური მაჩვენებელი 25 ქულაა:

1. საკვლევი პრობლემის აღწერა და აქტუალურობა — მაქსიმუმ 5 ქულა;
2. ლიტერატურის ანალიზი — მაქსიმუმ 4 ქულა;
3. კვლევის მეთოდების გამოყენება — მაქსიმუმ 5 ქულა;
4. კვლევის შედეგების განსჯა — მაქსიმუმ 4 ქულა;
5. კვლევის საფუძველზე დასკვნის გაკეთება — მაქსიმუმ 4 ქულა;
6. ნაშრომის გაფორმების ხარისხი და მისი წარდგენის უნარი — მაქსიმუმ 3 ქულა.

კომისიის წევრები შეფასებას ფარული კენჭისყრით, A4 ფორმატის ბიულეტენებით ახორციელებენ. შეფასებებს ითვლის საგამოცდო კომისიის მიერ ღია კენჭისყრით არჩეული 3 წევრისგან შემდგარი დამთვლელი კომისია, რომლის ოქმსაც საგამოცდო კომისია დამსწრე წევრთა არანაკლებ 3/4-ის თანხმობით ამტკიცებს.

დადებითი შეფასებები იყოფა შემდეგ კატეგორიებად:

• (A) ფრიადი — 91 ქულა და მეტი;
• (B) ძალიან კარგი — 81–90 ქულა;
• (C) კარგი — 71–80 ქულა;
• (D) დამაკმაყოფილებელი — 61–70 ქულა;
• (E) საკმარისი — 51–60 ქულა.

უარყოფითი შეფასების მიღებისას სტუდენტს ეწერება (FX) „ვერ ჩააბარა“ (41–50 ქულა), რაც გადამუშავებული ნაშრომის მომდევნო სემესტრში წარდგენის უფლებას იძლევა, ან (F) „ჩაიჭრა“ (40 და ნაკლები ქულა). F-ის, ასევე FX-ის განმეორებით მიღების შემთხვევაში მაგისტრანტი იმავე ნაშრომის წარდგენის უფლებას კარგავს. წარჩინების დიპლომის მისაღებად საშუალო შეწონილი ქულა უნდა შეადგენდეს 91-ს და მეტს. დაცული ნაშრომი 1 თვის ვადაში ბარდება სტუ-ის არქივს მიღება-ჩაბარების აქტით ორ ეგზემპლარად.

შეფასების გასაჩივრება, სტატუსის გაგრძელება და აკადემიური ეთიკა

ნაშრომის შეფასების შედეგის გაცნობიდან 5 სამუშაო დღის ვადაში მაგისტრანტს შეუძლია დასაბუთებული საჩივრით მიმართოს დეკანს. საჩივარს დეკანის ბრძანებით შექმნილი დარგობრივი კომისია განიხილავს და დასკვნას ამზადებს, გადაწყვეტილებას კი დეკანი იღებს ან საკითხს ფაკულტეტის საბჭოზე გაიტანს. გადაწყვეტილება შეიძლება იყოს შეფასების დადასტურება, განმეორებითი შეფასება იგივე პირობებში ან საკომისიო წესით, ან საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარი. ამასთან, სასწავლო კომპონენტისგან განსხვავებით, FX-ის შემთხვევაში დამატებითი გამოცდის დასკვნითი შედეგების გამოცხადებიდან არანაკლებ 5 დღეში დანიშვნის ვალდებულება სამაგისტრო ნაშრომზე არ ვრცელდება.

თუ მაგისტრანტი გეგმურ ვადაში ვერ ასრულებს საგანმანათლებლო პროგრამას, მას შეუძლია რექტორის სახელზე განცხადებით სტატუსი გაიგრძელოს არაუმეტეს 2 დამატებითი სემესტრით. განცხადება მომდევნო სემესტრის დაწყებამდე არანაკლებ ორი კვირით ადრე უნდა შევიდეს, დადებითი გადაწყვეტილების შემთხვევაში კი სასწავლო და საფინანსო ხელშეკრულება ფორმდება. ვინც ასეთ განცხადებას არ შეიტანს, დეკანის წარდგინებით სტუდენტის სტატუსი უჩერდება. გარდა ამისა, თუ დასრულებული ნაშრომი წარდგენილია დადგენილ ვადაზე გვიან, მაგრამ მიმდინარე სემესტრის ამოწურვამდე, სტატუსი შეიძლება გაგრძელდეს დაცვისა და ხარისხის მინიჭებისთვის საჭირო ვადით, სწავლის საფასურის დამატებით გადახდის გარეშე; ამისთვის რექტორს სემესტრის დასრულებიდან არაუგვიანეს ორი კვირისა უნდა მიმართოს.

სტუ-ის ეთიკის კოდექსის თანახმად, სტუდენტს ეკრძალება სხვისი ნამუშევრიდან გადაწერა, კვლევითი სამუშაოების ფაქტობრივი ინფორმაციის გაყალბება, სხვისი ნამუშევრის საკუთარად წარმოჩენა და წყაროს მითითების გარეშე ციტირება. დარღვევის შემთხვევაში გათვალისწინებულია დისციპლინური სახდელები:

1. შენიშვნა;
2. საყვედური;
3. მკაცრი საყვედური;
4. სტუდენტის სტატუსის შეწყვეტა.

არასწორი მონაცემების წარდგენა ასევე დიპლომის არგაცემის ან უკვე მინიჭებული დიპლომის ჩამორთმევის საფუძველია, რასაც ფაკულტეტის საბჭო წყვეტს.

ხშირად დასმული კითხვები

რა მოცულობის უნდა იყოს სამაგისტრო ნაშრომი სტუ-ში?

ნაშრომის მოცულობა დანართების გარეშე, როგორც წესი, 50-დან 100 გვერდამდე უნდა შეადგენდეს. შესავალი ნაწილი არ უნდა აღემატებოდეს ძირითადი ტექსტის 5%-ს, ხოლო ლიტერატურის მიმოხილვის თავი - ძირითადი ტექსტის 30%-ს.

რა მაქსიმალური ზღვრებია დადგენილი პლაგიატის შემოწმებისას?

სამაგისტრო ნაშრომისთვის დადგენილია შემდეგი ზღვრები: მსგავსების კოეფიციენტი (SC)1 (არანაკლებ 5-სიტყვიანი ფრაზები) არ უნდა აღემატებოდეს 60%-ს, (SC)2 (არანაკლებ 25-სიტყვიანი მონაკვეთები) - 10%-ს, ხოლო (QC)3 (ფრაზები ციტატების სახით) - 30%-ს. ზღვრის გადაჭარბებისას ნაშრომი განხილვაზე აღარ დაიშვება.

რა ხდება FX შეფასების მიღების შემთხვევაში?

FX შეფასების (41–50 ქულა) მიღებისას მაგისტრანტს უფლება ეძლევა გადამუშავებული სამაგისტრო ნაშრომი მომდევნო სემესტრის განმავლობაში წარადგინოს. თუ FX-ს განმეორებით მიიღებს, იგივე ნაშრომის წარდგენის უფლებას კარგავს.

რამდენი დამატებითი სემესტრით შეიძლება სტუდენტის სტატუსის გაგრძელება?

პროგრამის გეგმურ ვადაში დაუსრულებლობისას მაგისტრანტს შეუძლია რექტორის სახელზე განცხადებით სტატუსი გაიგრძელოს არაუმეტეს 2 დამატებითი სემესტრით. განცხადება მომდევნო სემესტრის დაწყებამდე არანაკლებ ორი კვირით ადრე უნდა წარედგინოს.

როგორ ხდება სამაგისტრო ნაშრომის ქულის გამოთვლა?

კომისიის თითოეული წევრი ნაშრომს აფასებს 6 კრიტერიუმით (მაქსიმუმ 25 ქულა). მიღებული ქულა მრავლდება 4-ზე (S = 4 × M), ხოლო საბოლოო შეფასება კომისიის წევრთა სკალირებული ქულების საშუალო არითმეტიკულით დგინდება.

რა მოთხოვნები არსებობს რეცენზენტის მიმართ?

რეცენზენტს სამაგისტრო ნაშრომის შესაბამის ან მონათესავე დარგში სულ ცოტა სამი ნაშრომი უნდა ჰქონდეს გამოქვეყნებული. ამასთან, რეცენზენტი არ შეიძლება იყოს მაგისტრანტის მიერ შესრულებული რომელიმე სამუშაოს თანაავტორი, ხოლო მას დეკანის ბრძანებით ამტკიცებენ.

რამდენჯერ არის შესაძლებელი ნაშრომის შემოწმება პლაგიატზე?

ნაშრომის შემოწმება პლატფორმაზე შესაძლებელია სულ არაუმეტეს 3-ჯერ (პირველადი შემოწმების ჩათვლით). პირველადი სავალდებულო შემოწმება უფასოა, ხოლო წინასწარი შემოწმება ან უარყოფითი შედეგის შემდეგ განმეორებითი შემოწმება თითოეულ გვერდზე 50 თეთრი ღირს.