საბაკალავრო ნაშრომის დაწერა საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში (სტუ)

საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში (სტუ) საბაკალავრო ნაშრომის მომზადება და დაცვა მკაფიო აკადემიური სტანდარტებით რეგულირდება. პროცესი თემის დამტკიცებას, ხელმძღვანელთან მუშაობას, ტექსტის გაფორმებას (15–30 გვერდი, Sylfaen 12), Strikeplagiarism.com-ის სისტემაში შემოწმებას (SC1 – არაუმეტეს 65%, SC2 – არაუმეტეს 15%) და 100-ქულიან შეფასებას მოიცავს. კრედიტის მისაღებად სტუდენტმა შუასემესტრული (მინიმუმ 15 ქულა 30-დან) და დასკვნითი დაცვის ბარიერიც (მინიმუმ 26 ქულა 70-დან) უნდა გადალახოს და ჯამურად არანაკლებ 51 ქულა დააგროვოს.

რა განსხვავებაა საბაკალავრო ნაშრომსა და კვლევით პროექტს შორის?

საბაკალავრო ნაშრომი სტუდენტის მიერ ინდივიდუალურად შესრულებული სამუშაოა, რომელშიც ჯგუფური მუშაობა დაუშვებელია. საბაკალავრო კვლევითი პროექტი კი შეიძლება მომზადდეს ინდივიდუალურადაც და ბაკალავრიატის პროგრამის კლასტერში გაერთიანებული სტუდენტების მიერ ერთობლივადაც, მაქსიმუმ 4 სტუდენტის მონაწილეობით. ორივე ფორმატი სწავლის პერიოდში შეძენილი ცოდნის, დარგობრივი მეთოდებისა და პრაქტიკული უნარების გამოვლენას ემსახურება.

სტუ-ის წესის მიხედვით, საბაკალავრო სამუშაოს მიზანი სწავლის პროცესში მიღებული ცოდნის სისტემატიზაცია და შემოქმედებითი უნარების გამოვლენაა. სტუდენტმა ან ჯგუფმა დარგობრივი მეთოდების გამოყენება, მონაცემთა შეგროვება, მათი განმარტება და ანალიზი როგორც სტანდარტული, ისე გამორჩეული თუ ახალი მეთოდებით უნდა შეძლოს, რათა დასაბუთებული დასკვნები ჩამოაყალიბოს.

ნაშრომის ან პროექტის ხელმძღვანელი შეიძლება იყოს არანაკლებ მაგისტრის აკადემიური ხარისხის მქონე სტუ-ის აკადემიური პერსონალი (პროფესორი, ასოცირებული პროფესორი, ასისტენტ-პროფესორი, ასისტენტი), სამეცნიერო პერსონალი, უფროსი მასწავლებელი, მასწავლებელი, მოწვეული პროფესორი/მასწავლებელი ან ემერიტუსი. ხელმძღვანელი სემესტრის განმავლობაში სტუდენტს 2-3 კვირაში ერთხელ ხვდება და კვლევის მიმდინარეობასთან დაკავშირებით კონსულტაციას უწევს.

როგორ ხდება თემის არჩევა და რეგისტრაცია?

საბაკალავრო თემებისა და ხელმძღვანელების სია ყოველწლიურად შესაბამისი აკადემიური დეპარტამენტის სხდომაზე მტკიცდება. სტუდენტი რეგისტრაციას დამამთავრებელი სემესტრის დასაწყისში, აკადემიური რეგისტრაციის ვადებში გადის. მას შეუძლია აირჩიოს დეპარტამენტის მიერ შეთავაზებული თემა ან თავად განაცხადოს მისთვის საინტერესო საკითხის შესახებ, რის შემდეგაც თემაცა და ხელმძღვანელიც დეკანის ბრძანებით მტკიცდება.

სავარაუდო ხელმძღვანელი თემების ჩამონათვალს პროგრამის ხელმძღვანელთან შეთანხმებით დეპარტამენტის უფროსს დამამთავრებელი სემესტრის დაწყებამდე წარუდგენს. დამტკიცებული სია ფაკულტეტის დეკანს გადაეცემა. სემესტრის დასაწყისში ხელმძღვანელი სტუდენტს კვლევის მიზნებს, გადასაჭრელ ამოცანებს, მუშაობის სტრუქტურას, მოცულობას, გაფორმებისა და შეფასების წესებს დეტალურად განუმარტავს.

რა სტრუქტურული და ტექნიკური სტანდარტები მოქმედებს ნაშრომზე?

საბაკალავრო ნაშრომის მოცულობა 15–30 გვერდს შეადგენს (დანართების გარეშე). ტექსტი Sylfaen შრიფტით იკრიფება (ზომა 12, ინტერვალი 1,5), A4 ფორმატის ფურცლის ცალ მხარეს იბეჭდება და აუცილებლად უნდა შეიცავდეს კვლევით კომპონენტს. ნაშრომი ქართულ ენაზე სრულდება, ხოლო უცხოენოვან საგანმანათლებლო პროგრამებზე — სწავლების შესაბამის ენაზე. პროგრამის ან ნაშრომის სპეციფიკიდან გამომდინარე, აკადემიური დეპარტამენტის წინადადებით ფაკულტეტის საბჭოს შეუძლია სტრუქტურისა და გაფორმების წესი შეცვალოს, ამიტომ ფაკულტეტზე მოქმედი მოთხოვნები ცალკე უნდა გადამოწმდეს.

ნაშრომის სავალდებულო სტრუქტურა შემდეგ თანმიმდევრობას მოიცავს:

1. თავფურცელი (სატიტულო ფურცელი);
2. სარჩევი (შინაარსი);
3. შესავალი (კვლევის მიზანი, ამოცანა, გადაწყვეტის გზები);
4. ლიტერატურის მიმოხილვა;
5. კვლევა და შედეგები (1–3 თავი);
6. დასკვნები;
7. გამოყენებული ლიტერატურის სია;
8. დანართები (არსებობის შემთხვევაში).

სატიტულო ფურცელზე განთავსდება სტუ-ის ლოგო, უნივერსიტეტისა და ფაკულტეტის დასახელება, პროგრამის დასახელება და 4-ნიშნა შიფრი ეროვნული საკვალიფიკაციო ჩარჩოს მიხედვით, ნაშრომის სათაური, წარწერა „წარმოდგენილია ბაკალავრის აკადემიური ხარისხის მოსაპოვებლად“, ჯგუფის ნომერი, სტუდენტისა და ხელმძღვანელის მონაცემები ხელმოწერებით, ქალაქი, საფოსტო ინდექსი (თბილისი, 0160, საქართველო) და შესრულების წელი. სატიტულო გვერდს თან ინგლისური თარგმანიც უნდა ახლდეს.

ციტირებისთვის APA ან ჩიკაგოს (Chicago) სტილი გამოიყენება. მითითება ციტირებული ტექსტის ბოლოს კეთდება, ხოლო გამოყენებული ლიტერატურის სია ნაშრომის ბოლოს ორიგინალის ენაზე თავსდება, ძირითად ტექსტში მითითებული თანმიმდევრობით. დასაშვებია სქოლიოს გამოყენებაც, ხოლო ინტერნეტიდან აღებული მასალის ბმულს უნდა მიეწეროს მისი უკანასკნელად გამოყენების ან შემოწმების თარიღი.

როგორ ფასდება საბაკალავრო ნაშრომი და როგორ მიმდინარეობს დაცვა?

სტუ-ში საბაკალავრო ნაშრომი 100-ქულიანი სისტემით ფასდება, რომელიც ორ ნაწილად იყოფა: შუასემესტრული შეფასება (მაქსიმუმ 30 ქულა) და დასკვნითი დაცვა (მაქსიმუმ 70 ქულა). სტუდენტი დაცვაზე დაიშვება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ შუალედურ ეტაპზე მინიმუმ 15 ქულას დააგროვებს, დასრულებულ მასალას დროულად ჩააბარებს და ნაშრომი პლაგიატს არ შეიცავს.

შუასემესტრულ შეფასებას ხელმძღვანელი შუასემესტრული გამოცდის კვირაში 5-ქულიანი სისტემით ახორციელებს, რაც შემდეგ სკალირდება ფორმულით S = 6 × M (სადაც M მიღებული ქულაა 0-დან 5-მდე). დაცვაზე დაშვებისთვის სტუდენტი დასრულებულ ნაშრომს („დოკუმენტური მასალის“ სახით) ხელმძღვანელს „დოკუმენტური მასალის ჩაბარების“ კვირის დასაწყისიდან დაცვამდე 5 დღით ადრე პერიოდში აბარებს. ხელმძღვანელის მიერ ხელმოწერილი ნაშრომი და მისი ელექტრონული ვერსია CD დისკზე დეკანის ნებართვით Strikeplagiarism.com-ის ოპერატორს გადაეცემა შესამოწმებლად.

დაცვას დეკანის ბრძანებით შექმნილი არანაკლებ 3-წევრიანი კომისია ატარებს, რომლის თავმჯდომარეც სტუ-ის აკადემიური პერსონალია. ნაშრომს ვერ შეაფასებს კომისია, რომლის შემადგენლობაშიც მისი ხელმძღვანელი შედის, თუმცა ხელმძღვანელი, როგორც წესი, დაცვას ესწრება. დაცვის რეგლამენტი 10–15-წუთიან პრეზენტაციასა და კითხვა-პასუხის ეტაპს მოიცავს.

დაცვის მინიმალური დადებითი შეფასება 26 ქულაა. თუ სტუდენტი შუასემესტრულ და დასკვნით შეფასებებში ჯამურად 41–50 ქულას დააგროვებს, განმეორებით დაცვაზე დამატებითი გამოცდების ვადებში დაიშვება. თუ განმეორებით დაცვაზეც ჯამურად 51 ქულას ვერ დააგროვებს, ნაშრომი ხელახლა ექნება შესასრულებელი; შემდეგ სემესტრში მას შეიძლება იგივე თემის შესრულების უფლება მიეცეს.

პლაგიატის შემოწმების წესები და Strikeplagiarism-ის ზღვრები

საბაკალავრო ნაშრომის პლაგიატზე შემოწმება Strikeplagiarism.com პროგრამით ხდება. ქართულენოვანი ნაშრომი Sylfaen შრიფტით უნდა იყოს შესრულებული, ხოლო პროგრამა Microsoft Word-ისა და PDF (არა დასკანირებული) ფორმატის ფაილებს ამოწმებს. სტუ-ის მიერ დადგენილი წესით, საბაკალავრო ნაშრომში მსგავსების კოეფიციენტი (SC)1 65%-ს არ უნდა აღემატებოდეს, ხოლო მსგავსების კოეფიციენტი (SC)2 — 15%-ს. ამ ზღვრებში დასაშვებ ნორმას, დარგისა და ნაშრომის სპეციფიკის გათვალისწინებით, საბაკალავრო ნაშრომის დაცვის კომისია წყვეტს. მსგავსების კოეფიციენტით (QC)3, რომელიც ციტატების სახით არსებულ ფრაზებს ითვლის, საბაკალავრო ნაშრომი არ მოწმდება. ზღვრის გადაჭარბების შემთხვევაში ნაშრომი განხილვაზე აღარ დაიშვება და ავტორს უბრუნდება.

შესამოწმებლად ავტორი განაცხადს ავსებს და აკადემიურ დეპარტამენტში ნაშრომის ბეჭდურ და ელექტრონულ ვერსიებს წარადგენს; ოპერატორს ელექტრონული ვერსია CD დისკზე გადაეცემა. თუ ელექტრონული ვერსია პროგრამის მოთხოვნებს არ აკმაყოფილებს, ავტორს შესწორებული ვერსიის წარსადგენად 7 სამუშაო დღე ეძლევა, ხოლო ოპერატორი შედეგს და მსგავსების ანგარიშს არაუმეტეს 5 სამუშაო დღეში ამზადებს.

პირველადი სავალდებულო შემოწმება უფასოა. ფასიანია (50 თეთრი გვერდზე) წინასწარი შემოწმება სავალდებულო შემოწმებამდე და განმეორებითი შემოწმება უარყოფითი შედეგის შემდეგ. ნაშრომი შეიძლება შემოწმდეს არაუმეტეს 3-ჯერ, პირველადი სავალდებულო შემოწმების ჩათვლით. უფლებამოსილი პირის გადაწყვეტილებას ავტორი და/ან მისი ხელმძღვანელი 2 სამუშაო დღის ვადაში ფაკულტეტის/სკოლის საბჭოსთან გაასაჩივრებს; საბჭო ქმნის კომისიას, რომელიც გადაწყვეტილებას 10 სამუშაო დღეში იღებს. ასეთი გასაჩივრება მხოლოდ ერთხელ არის შესაძლებელი.

აკადემიური ეთიკა, დისციპლინური პასუხისმგებლობა და გასაჩივრება

სტუ-ის ეთიკის კოდექსი სტუდენტს უკრძალავს აკადემიურ სიყალბეს, მათ შორის სხვა სტუდენტის ნამუშევრიდან გადაწერას, წინასწარ ნებადაურთველი დამხმარე მასალის გამოყენებას, კვლევითი სამუშაოების ფაქტობრივი ინფორმაციის გაყალბებას, სხვისი ნამუშევრის საკუთარად წარმოჩენას და წყაროს მითითების გარეშე ციტირებას. სტუდენტისთვის დაწესებულია დისციპლინური სახდელები: შენიშვნა, საყვედური, მკაცრი საყვედური და სტუდენტის სტატუსის შეწყვეტა.

უნივერსიტეტში შეფასების სისტემა შემდეგ დადებით კატეგორიებს ითვალისწინებს: (A) ფრიადი (91–100), (B) ძალიან კარგი (81–90), (C) კარგი (71–80), (D) დამაკმაყოფილებელი (61–70) და (E) საკმარისი (51–60). უარყოფითია შეფასებები (FX) ვერ ჩააბარა (41–50 ქულა) და (F) ჩაიჭრა (40 ქულა და ნაკლები).

თუ სტუდენტი მიღებულ შეფასებას არ ეთანხმება, მას უფლება აქვს შედეგის გაცნობიდან 5 სამუშაო დღის ვადაში დასაბუთებული საჩივრით დეკანს მიმართოს. საჩივარს დეკანის ბრძანებით შექმნილი დარგობრივი კომისია განიხილავს და დასკვნას ამზადებს, ხოლო გადაწყვეტილებას დეკანი იღებს ან საკითხს ფაკულტეტის საბჭოზე გაიტანს. გადაწყვეტილება შეიძლება იყოს შეფასების დადასტურება, განმეორებითი შეფასება იგივე პირობებში ან საკომისიო წესით, ან საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარი. საპატიო მიზეზით გამოცდის გაცდენისას სტუდენტი რექტორს მიზეზის აღმოფხვრიდან არაუგვიანეს 15 დღისა მიმართავს. სტუ-ში ხელოვნური ინტელექტის (AI) გამოყენების ცალკე წესი გამოქვეყნებული არ არის.

ხშირად დასმული კითხვები

რა მინიმალური ქულაა საჭირო შუალედურ შეფასებასა და დაცვაზე?

შუასემესტრულ კომპონენტში სტუდენტმა 30-დან მინიმუმ 15 ქულა უნდა დააგროვოს, წინააღმდეგ შემთხვევაში დაცვაზე არ დაიშვება. დასკვნითი შეფასების (დაცვის) მინიმალური დადებითი ქულა 70-დან 26-ია, ხოლო საგნის ჩასაბარებლად საერთო ჯამური ქულა არანაკლებ 51-ს უნდა შეადგენდეს.

როგორია Strikeplagiarism-ის დასაშვები ზღვრები საბაკალავრო ნაშრომისთვის?

საბაკალავრო ნაშრომში მსგავსების კოეფიციენტი (SC)1 (არანაკლებ 5-სიტყვიანი ფრაზები) 65%-ს არ უნდა აღემატებოდეს, ხოლო (SC)2 (არანაკლებ 25-სიტყვიანი მონაკვეთები) — 15%-ს. კონკრეტულ დასაშვებ ნორმას დარგის სპეციფიკის გათვალისწინებით დაცვის კომისია წყვეტს, ხოლო (QC)3 კოეფიციენტით საბაკალავრო ნაშრომი არ მოწმდება.

რამდენი გვერდი უნდა იყოს საბაკალავრო ნაშრომი და რა შრიფტით იკრიფება?

ნაშრომის მოცულობა 15–30 გვერდი უნდა იყოს დანართების გარეშე. ტექსტი Sylfaen შრიფტით იკრიფება, ძირითადი ტექსტის ზომაა 12, სტრიქონებს შორის ინტერვალი — 1,5, ხოლო გვერდის ნომრებისა და სქოლიოებისთვის მინიმუმ 10 ზომის შრიფტი გამოიყენება.

რა ხდება, თუ სტუდენტი ნაშრომის დაცვაში FX შეფასებას მიიღებს?

შუასემესტრულ და დასკვნით შეფასებებში ჯამური 41–50 ქულის (FX) დაგროვების შემთხვევაში სტუდენტი განმეორებით დაცვაზე დამატებითი გამოცდების ვადებში დაიშვება. თუ განმეორებით დაცვაზეც ჯამურად 51 ქულას ვერ დააგროვებს, ნაშრომი ხელახლა ექნება შესასრულებელი; შემდეგ სემესტრში მას შეიძლება იგივე თემის შესრულების უფლება მიეცეს.

რამდენი სტუდენტის გაერთიანებაა შესაძლებელი საბაკალავრო კვლევით პროექტში?

საბაკალავრო კვლევითი პროექტი, საბაკალავრო ნაშრომისგან განსხვავებით, ჯგუფურადაც შეიძლება შესრულდეს. კლასტერში გაერთიანებული ბაკალავრიატის პროგრამის სტუდენტების ერთობლივ პროექტში მონაწილეთა მაქსიმალური რაოდენობა 4 სტუდენტია.

რა ვადებში შეუძლია სტუდენტს მიღებული შეფასების გასაჩივრება?

სტუდენტს უფლება აქვს შეფასების შედეგის გაცნობიდან 5 სამუშაო დღის ვადაში დასაბუთებული საჩივრით ფაკულტეტის დეკანს მიმართოს. საჩივარს დეკანის ბრძანებით შექმნილი დარგობრივი კომისია განიხილავს, გადაწყვეტილებას კი დეკანი ან ფაკულტეტის საბჭო იღებს.