საბაკალავრო ნაშრომის დაწერა კავკასიის საერთაშორისო უნივერსიტეტში

კავკასიის საერთაშორისო უნივერსიტეტში (CIU) 2025 წლის კატალოგის მიხედვით, ფარმაციის გარდა ყველა საბაკალავრო პროგრამა ითვალისწინებს საბაკალავრო ნაშრომის ან საბაკალავრო პროექტის მომზადებასა და დაცვას, თუმცა ზოგი პროგრამის 2026 წლის დოკუმენტში ეს კომპონენტი არ ჩანს, ამიტომ შენს პროგრამაზე ფაკულტეტზე დააზუსტე. მოქმედი რეგულაციებით დეტალურადაა განსაზღვრული ნაშრომის სტრუქტურა, მოცულობა (30–40 გვერდი ნაშრომისთვის, 20–30 გვერდი პროექტისთვის), გაფორმების წესი, შეფასების კრიტერიუმები და აკადემიური კეთილსინდისიერების სტანდარტები. უნივერსიტეტში მოქმედებს პლაგიატის შემოწმების მკაცრი სისტემა 24%-იანი ტექსტური თანხვედრის ზღვარით და ხელოვნური ინტელექტის (AI) დამხმარე ინსტრუმენტად გამოყენების სპეციალური წესი.

---

რა განსხვავებაა საბაკალავრო ნაშრომსა და საბაკალავრო პროექტს შორის?

საბაკალავრო ნაშრომი და საბაკალავრო პროექტი სტუდენტის მიერ ერთი სემესტრის განმავლობაში შესასრულებელი ინდივიდუალური სამუშაოებია, რომლებიც მოცულობით, კრედიტების რაოდენობითა და შეფასების კომპონენტებით განსხვავდება. ნაშრომი სავალდებულო რეცენზირებას გადის, ხოლო პროექტი მცირე ზომის კვლევითი კომპონენტია და რეცენზენტს არ საჭიროებს.

საბაკალავრო ნაშრომი სტუდენტის არგუმენტაციის, ანალიზისა და კვლევითი მეთოდოლოგიის წარმოსაჩენად იქმნება. მისი მოცულობა 30-დან 40 გვერდამდეა (ბიბლიოგრაფიის ჩათვლით), ბაკალავრიატის დებულებით კი ნაშრომი 6–12 კრედიტს მოიცავს (კონკრეტული პროგრამის კრედიტი პროგრამის დოკუმენტებში ცალკე მითითებული არ არის). ნაშრომის 100-ქულიანი შეფასება სამ ნაწილად იყოფა: ხელმძღვანელი (30 ქულა), რეცენზენტი (30 ქულა) და დაცვის კომისია (40 ქულა).

საბაკალავრო პროექტი კი პროგრამის სპეციფიკის გათვალისწინებით შეიძლება დაინერგოს და მისი მოცულობა არაუმეტეს 6 კრედიტს შეადგენს. იგი 20–30 გვერდს მოიცავს და სავალდებულო რეცენზირებას არ ექვემდებარება. შესაბამისად, პროექტის შეფასებისას 60 ქულა ხელმძღვანელზე მოდის, ხოლო 40 ქულა - დაცვის კომისიაზე.

თემასა და ხელმძღვანელს სტუდენტი თავად ირჩევს. საკითხის დაზუსტება ფაკულტეტის საბჭოს მიერ დამტკიცებული თემატიკიდან სემესტრის დაწყებიდან არაუგვიანეს 4 კვირის ვადაში ხდება. ხელმძღვანელად უნივერსიტეტის აკადემიური პერსონალი ან დოქტორის ხარისხის მქონე მოწვეული სპეციალისტი მტკიცდება.

---

როგორია ნაშრომის სტრუქტურა და ტექნიკური პარამეტრები?

საბაკალავრო ნაშრომი მკაცრად განსაზღვრული თანმიმდევრობითა და ტექნიკური სტანდარტებით ფორმდება. ტექსტი ქართულ ენაზე სრულდება (უცხოენოვან პროგრამებზე - სწავლების ენაზე), იბეჭდება A4 ფორმატის ქაღალდზე ცალმხრივად, Sylfaen შრიფტით, 1.5 ინტერვალითა და დადგენილი მინდვრების დაცვით.

ნაშრომის სტრუქტურული ელემენტები შემდეგი თანმიმდევრობით ლაგდება:

1. თავფურცელი (სატიტულო გვერდი),
2. განაცხადის გვერდი,
3. ანოტაცია (ქართულ და ინგლისურ ენებზე, 150–250 სიტყვა; ინგლისურ ვარიანტზე მარჯვნივ მიეთითება სტუდენტის სახელი და გვარი, შუაში - თემის ზუსტი სათაური),
4. შინაარსი (გვერდების არაბული ნუმერაცია იწყება სარჩევის მომდევნო გვერდიდან ქვედა მარჯვენა კუთხეში),
5. გამოყენებული აბრევიატურების ნუსხა (საჭიროების შემთხვევაში),
6. შესავალი (მოიცავს საერთო მოცულობის 15%-მდე; აყალიბებს აქტუალობას, მიზნებს, ამოცანებს, საკვლევ კითხვებს ან ჰიპოთეზას, საგანსა და ობიექტს, ლიტერატურის მიმოხილვას, მეთოდოლოგიას, მნიშვნელობასა და მატერიალურ-ტექნიკურ ბაზას),
7. ძირითადი ნაწილი (თავები და ქვეთავები),
8. დასკვნა (საერთო მოცულობის 10%-მდე; აჯამებს თეორიულ და პრაქტიკულ მიგნებებს),
9. გამოყენებული ლიტერატურის ბიბლიოგრაფიული ნუსხა,
10. დანართები (საჭიროების შემთხვევაში).

ბიბლიოგრაფიული დამოწმების სტილი უშუალოდ საგანმანათლებლო პროგრამაზეა დამოკიდებული. ჩიკაგოს სტილი (სქოლიოში დამოწმებით) საერთაშორისო ურთიერთობებისა და ინგლისური ენისა და ლიტერატურის პროგრამებზე გამოიყენება. APA-ს სტილით კი ჟურნალისტიკის, მენეჯმენტის, ტურიზმის, ფინანსების, ბიზნესის ადმინისტრირებისა და ინფორმაციული ტექნოლოგიების პროგრამების სტუდენტები ხელმძღვანელობენ.

---

როგორ მიმდინარეობს წარდგენა, შეფასება და დაცვის პროცედურა?

საბაკალავრო ნაშრომის წარდგენა მე-15 კვირის ბოლოს ხდება ფაკულტეტზე, პროგრამის ხელმძღვანელთან. სტუდენტი აბარებს ზამბარაზე აკინძულ ნაბეჭდ ეგზემპლარს, სრულ ელექტრონულ ვერსიას CD დისკზე და ხელმძღვანელის წერილობით დასკვნას. დაცვაზე დასაშვებად დადგენილია მინიმალური კომპეტენციის ზღვრები.

ნაშრომის რეცენზირების პროცესი დაცვამდე 10 დღით ადრე იწყება, როდესაც მასალა რეცენზენტს გადაეცემა. რეცენზენტი წერილობით დასკვნას დაცვამდე 3 დღით ადრე წარადგენს. უარყოფითი რეცენზიის შემთხვევაში ხელმძღვანელი წერს არგუმენტირებულ პასუხს და იღებს გადაწყვეტილებას ნაშრომის კომისიაზე დაშვების შესახებ.

დაცვის კომისიის შემადგენლობას ფაკულტეტის წარდგინებით რექტორი ამტკიცებს: მინიმუმ 3 წევრი და სხდომის მდივანი. კომისიის თავმჯდომარე დარგის სპეციალისტია, რომელიც დაცვის მომენტისთვის უნივერსიტეტის აკადემიური პერსონალი არ არის.

ვადებისა და შეფასების დარღვევას მკაფიო შედეგები მოჰყვება:

• ნაშრომის დაგვიანებით წარდგენისას დაცვა ერთი სემესტრით გადაიდება, დაცვაზე გამოუცხადებელ სტუდენტს კი იმავე ნაშრომის მომდევნო სემესტრში დაცვის უფლება აქვს.
• 41–50 საბოლოო ქულის (FX) მიღებისას დაცვა შემდეგ სემესტრში გადადის (ერთი და იგივე ნაშრომი დაცვაზე მაქსიმუმ ორჯერ დაიშვება).
• 40 და ნაკლები ქულის (F) მიღების შემთხვევაში სტუდენტი იმავე თემას მომდევნო სემესტრში ვეღარ დაამუშავებს.

---

როგორ მოწმდება აკადემიური კეთილსინდისიერება და პლაგიატი?

უნივერსიტეტში წარდგენილი ყველა საბაკალავრო ნაშრომი 7 დღის ვადაში მოწმდება ანტიპლაგიატის ელექტრონულ პროგრამაში ბიბლიოთეკის მიერ. ტექსტური მსგავსების მაქსიმალური დასაშვები ზღვარი 24%-ია. სტუდენტს უფლება აქვს საბოლოო ვადამდე 30 დღით ადრე ნაშრომის პროექტი წინასწარ გადაამოწმოს ყოველგვარი სანქციის გარეშე.

თუ საბოლოო ატვირთვისას მაჩვენებელი ნორმას აღემატება, ნაშრომი პროგრამიდან იშლება და ავტორს გაფრთხილება ეძლევა; გაფრთხილება არ ზღუდავს შესაბამისობაში მოყვანილი ნაშრომის ხელახლა ატვირთვის უფლებას. წესის 6.3⁵ პუნქტით კი, თუ წარდგენილი ნაშრომის შეფასების შედეგად მსგავსების პროცენტი გადაჭარბებულია, სტუდენტი მიმდინარე სემესტრში ნაშრომის დაცვის უფლებას კარგავს.

პლაგიატის აღმოჩენისას პროცედურა შემდეგ ეტაპებს გადის:

• აღმომჩენი პირი 3 დღეში ატყობინებს დეკანს.
• დეკანი რექტორთან შეთანხმებით მასალებს გადასცემს შესაბამისი კომპეტენციის პირს, რომელიც 10 დღის ვადაში ამზადებს დასკვნას.
• დასკვნას განიხილავს ფაკულტეტის სააპელაციო კომისია, რომელზეც ავტორიც არის მოწვეული; პლაგიატის დადასტურებისას ნაშრომი უქმდება, ოქმი კი დისციპლინური პასუხისმგებლობისთვის რექტორს ეგზავნება.
• ეთიკის კოდექსით, მცირე მასშტაბის პლაგიატზე გამოიყენება გაფრთხილება და ნაშრომის გაუქმება, ხოლო განმეორებითი დარღვევის ან მასშტაბური პლაგიატის შემთხვევაში - სტუდენტის სტატუსის შეწყვეტა.

გადაწყვეტილების გასაჩივრება შესაძლებელია უნივერსიტეტის აკადემიურ საბჭოში 15 დღის ვადაში. ამისთვის სტუდენტმა დარგის სპეციალისტის (შიდა ან გარე პროფესორის) წერილობითი დასკვნა უნდა წარადგინოს, რომელიც პლაგიატის არარსებობას ადასტურებს.

---

რა წესები მოქმედებს ხელოვნური ინტელექტის (AI) გამოყენებაზე?

ხელოვნური ინტელექტის გამოყენება რეგულირდება უნივერსიტეტის სპეციალური პოლიტიკით. სტუდენტს შეუძლია AI დამხმარე რესურსად გამოიყენოს, აკადემიური კეთილსინდისიერებისა და ლექტორის მიერ დადგენილი წესების დაცვით: რთული თემების უკეთ გასაგებად, ბრეინშტორმინგისა და იდეების გენერირებისთვის, საკუთარი ნააზრევის სტილისტური და გრამატიკული დახვეწისთვის და ლიტერატურის პირველადი მიმოხილვისთვის. ლექტორის მიერ კონკრეტული დავალებისთვის დადგენილი რეჟიმი (დაშვებული, შეზღუდული ან აკრძალული) სავალდებულოა.

აკრძალულია ხელოვნური ინტელექტის მითითება თანაავტორად. პლაგიატის წესის 2.4 პუნქტით აკრძალულია AI-ის გენერირებული ტექსტის გამოყენება ციტირების ან კრიტიკული ანალიზის გარეშე, AI პოლიტიკით კი AI-ის ტექსტის საკუთარ ნაშრომად გასაღება (შესაბამისი მითითების გარეშე) პლაგიატად განიხილება. ამასთან, ფაქტობრივ შეცდომებზე (ჰალუცინაციებზე) პასუხისმგებლობა სრულად ეკისრება სტუდენტს. AI-ის გამოყენებისას სტუდენტმა ღიად უნდა მიუთითოს, რომელი პლატფორმა გამოიყენა და რა დოზით; კვლევით ნაშრომში კი AI-ის გამოყენება მეთოდოლოგიაში ან სქოლიოში/დანართში აისახება, გამოყენებული მოდელის/პლატფორმისა და ვერსიის მითითებით (მაგალითად, ChatGPT 4o). ღია AI პლატფორმებში არ უნდა აიტვირთოს უნივერსიტეტის შიდა მასალები ან სხვა პირთა პერსონალური მონაცემები.

AI წესების დარღვევაზე გათვალისწინებულია სამსაფეხურიანი სანქციები:

1. პირველი დარღვევა: ოფიციალური გაფრთხილება; ლექტორს/ფაკულტეტს შეუძლია დავალების გადამუშავება ან ალტერნატიული ფორმით შესრულება მოითხოვოს.
2. მეორე დარღვევა (ან ნაშრომის სრულად AI-ით შექმნა): ნაშრომის შეფასება 0 ქულით, გადაბარების უფლების გარეშე.
3. სისტემური დარღვევა: საკითხის გადაცემა უნივერსიტეტის ეთიკის კომისიაზე და დისციპლინური ზომები (მათ შორის სასწავლო კურსის ანულირება, საყვედური, უკიდურეს შემთხვევაში სტუდენტის სტატუსის შეწყვეტა).

---

ხშირად დასმული კითხვები

რა მოცულობის უნდა იყოს საბაკალავრო ნაშრომი და საბაკალავრო პროექტი?

საბაკალავრო ნაშრომის მოცულობა შეადგენს 30–40 გვერდს ბიბლიოგრაფიის ჩათვლით. საბაკალავრო პროექტის მოცულობა კი 20-დან 30 გვერდამდეა.

რა არის ტექსტური მსგავსების მაქსიმალური ზღვარი პლაგიატის შემოწმებისას?

ტექსტური თანხვედრისა და მსგავსების მაქსიმალური დასაშვები ზღვარი 24%-ია. სწავლის სფეროს სპეციფიკის გათვალისწინებით, ცალკეულ შემთხვევებში შესაძლოა უფრო მაღალი მაჩვენებელიც დაიშვას.

აქვს თუ არა სტუდენტს ნაშრომის წინასწარ შემოწმების უფლება?

სტუდენტს უფლება აქვს საბოლოო წარდგენის ვადამდე 30 დღით ადრე გადასცეს ნაშრომის პროექტი ბიბლიოთეკას წინასწარი შემოწმებისთვის. ეს პროცედურა 7 დღეში სრულდება და სანქციებს არ ითვალისწინებს.

როგორ ნაწილდება ქულები საბაკალავრო ნაშრომის შეფასებისას?

საბაკალავრო ნაშრომის 100 ქულა ნაწილდება შემდეგნაირად: ხელმძღვანელი აფასებს 30 ქულით (10 შუალედური, 20 საბოლოო), რეცენზენტი - 30 ქულით, ხოლო დაცვის კომისია - 40 ქულით.

რა შედეგი მოჰყვება დაცვაზე FX ან F შეფასების მიღებას?

41–50 ქულის (FX) მიღებისას დაცვა მომდევნო სემესტრში გადადის (ერთი ნაშრომი მაქსიმუმ ორჯერ დაიშვება). 40 და ნაკლები ქულის (F) მიღებისას სტუდენტს შემდეგ სემესტრში იმავე თემის დამუშავების უფლება აღარ აქვს.

როგორ ხდება ხელოვნური ინტელექტის გამოყენების დეკლარირება?

AI პოლიტიკის 3.2 პუნქტით, სტუდენტმა ღიად უნდა მიუთითოს, რომელი პლატფორმა გამოიყენა და რა დოზით. კვლევით ნაშრომში (5.3) AI-ის გამოყენება მეთოდოლოგიაში ან სქოლიოში/დანართში აისახება, გამოყენებული მოდელის/პლატფორმისა და ვერსიის მითითებით (მაგალითად, ChatGPT 4o).