საბაკალავრო ნაშრომის დაწერა სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტში

სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტში (სსუ) საბაკალავრო ნაშრომი პირველ საფეხურზე მიღებული დარგობრივი ცოდნისა და პრობლემების გადაჭრის უნარების დოკუმენტირებას ემსახურება. საუნივერსიტეტო დოკუმენტაცია განსაზღვრავს თემის დამტკიცების ვადებს, გაფორმების ორ განსხვავებულ ფორმატს (საუნივერსიტეტო ინსტრუქცია და ჰუმანიტარული ფაკულტეტის APA სტილი), სამსაფეხურიან შეფასების სისტემას (ხელმძღვანელი 30 ქულა, რეცენზენტი 30 ქულა, კომისია 40 ქულა), პლაგიატის განმარტებასა და საგანმანათლებლო პროგრამებში კრედიტების განაწილებას.

თემის შერჩევა, ხელმძღვანელობა და დაცვაზე დაშვების პირობები

საბაკალავრო ნაშრომის თემატიკის ჩამონათვალს დამამთავრებელი სემესტრის დაწყებამდე დარგის აკადემიური პერსონალი ადგენს და ფაკულტეტის საბჭო ამტკიცებს. სტუდენტზე თემისა და ხელმძღვანელის მიმაგრება რექტორის ბრძანებით ხდება. დაცვაზე სტუდენტი მხოლოდ მაშინ დაიშვება, თუ მას ფინანსური და აკადემიური დავალიანება არ აქვს.

ხელმძღვანელი შეიძლება იყოს სსუ-ის შესაბამისი მიმართულების პროფესორი, ასოცირებული პროფესორი ან ასისტენტ-პროფესორი, რომელიც სტუდენტის მუშაობას ზედამხედველობას უწევს და მას კონსულტაციებს აძლევს. თემისა და ხელმძღვანელის დამტკიცება დამამთავრებელი სემესტრის დასაწყისში, სასწავლო პროცესის დაწყებიდან არაუმეტეს 2 კვირის ვადაში, დეკანის წარდგინებითა და რექტორის ბრძანებით სრულდება.

ვადების შესახებ ორი დოკუმენტი სხვადასხვა რამეს ამბობს: ინსტრუქციის მე-5 პუნქტით თემა სასწავლო პროცესის დაწყებიდან არაუმეტეს ორ კვირაში მტკიცდება, სასწავლო პროცესის მარეგულირებელი წესის 8.6 პუნქტით კი საბაკალავრო ნაშრომის თემის შეცვლის მოთხოვნა სასწავლო პროცესის დაწყებიდან 10 სამუშაო დღის ვადაშია დასაშვები. ზუსტი ვადა ფაკულტეტზე დააზუსტე.

ნაშრომის სტრუქტურა და გაფორმების ორი სტანდარტი

სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტში მოქმედებს ნაშრომის გაფორმების ზოგადი საუნივერსიტეტო ინსტრუქცია, ხოლო ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტზე დამატებით დამტკიცებულია APA სტილის გზამკვლევი. ეს ორი წესი ტექნიკური პარამეტრებით, მინდვრების ზომით, შიდატექსტური ციტირებითა და ნუმერაციის პრინციპით ერთმანეთისგან განსხვავდება.

ძირითადი ინსტრუქციით, ნაშრომის მოცულობა არანაკლებ 20 გვერდი უნდა იყოს. ტექსტი იკრიფება Sylfaen შრიფტით (ძირითადი ტექსტი 12 pt, სათაურები 14 pt, 1.5 ინტერვალი, მინდვრები ოთხივე მხრიდან 2 სმ). ნუმერაცია თავფურცლის გარდა ყველა გვერდს მოიცავს. ციტირება ძირითად ტექსტში კვადრატულ ფრჩხილებში არაბული ციფრებით კეთდება, ხოლო სქოლიო გვერდის ბოლოს 10 pt ზომით განთავსდება.

ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის APA სტანდარტი კი 2.54 სმ-იან მინდვრებს, ტექსტის სწორებას მხოლოდ მარცხენა მხარეს, ერთიან 12 pt ზომას მთელ ნაშრომში და გვერდების ნუმერაციის დაწყებას მხოლოდ შესავლიდან (ზედა მარჯვენა კუთხეში) ითხოვს. ტექსტში გამუქებული შრიფტი და მარკირებული სიები აკრძალულია. ციტირება ფრჩხილებში ავტორისა და წლის მითითებით სრულდება, შესავლის მოცულობა კი 3-დან 5 გვერდამდეა განსაზღვრული.

შეფასების სამსაფეხურიანი სისტემა და რუბრიკები

ნაშრომის შეფასება სამი კომპონენტისგან შედგება: ხელმძღვანელის წერილობითი დასკვნა (მაქსიმუმ 30 ქულა), რეცენზენტის შეფასება (მაქსიმუმ 30 ქულა) და დარგობრივი კომისიის წინაშე საჯარო დაცვა (მაქსიმუმ 40 ქულა). საბოლოო დადებითი შეფასების მისაღებად სტუდენტმა ორივე ეტაპზე დადგენილი მინიმალური ბარიერი უნდა გადალახოს.

დასკვნით შეფასებამდე 4 კვირით ადრე ხელმძღვანელი ფაკულტეტის ადმინისტრაციას წერილობით დასკვნას წარუდგენს. დადებითი დასკვნის შემთხვევაში პროგრამის/მოდულის ხელმძღვანელი ასახელებს რეცენზენტს სსუ-ის შესაბამისი მიმართულების აკადემიური პერსონალიდან (პროფესორი, ასოცირებული ან ასისტენტ პროფესორი). რეცენზენტი ნაშრომს მაქსიმუმ 30 ქულით აფასებს (ორგანიზაციის ბეჭდით დამოწმებული უწყისით). უარყოფითი დასკვნის შესახებ იგი მინიმუმ 1 კვირით ადრე აცნობებს ხელმძღვანელს, რა დროსაც სტუდენტი დაცვაზე აღარ დაიშვება. შუალედური შეფასება ხელმძღვანელისა და რეცენზენტის ქულათა ჯამია (მაქსიმუმ 60 ქულა) - თუ ჯამი 11 ქულაზე ნაკლებია, სტუდენტი დაცვაზე ვერ გავა.

დასკვნით შეფასებას სპეციალური დარგობრივი კომისია ახორციელებს, რომლის შემადგენლობას დეკანის წარდგინებით რექტორი ამტკიცებს; კომისია გადაწყვეტილებაუნარიანია, თუ მას წევრთა 50%-ზე მეტი ესწრება. კომისიას ყდაში ჩასმული ნაშრომის ერთი ეგზემპლარი წარედგინება, საჯარო დაცვის რეგლამენტი კი სულ მცირე 10 წუთია. კომისია ნაშრომს მაქსიმუმ 40 ქულით აფასებს, სადაც მინიმალური დადებითი ზღვარი 20 ქულაა. ხელმძღვანელი კომისიის შეფასებაში მონაწილეობას არ იღებს.

ინსტრუქციის დანართებისა და შეფასების კრიტერიუმების მიხედვით ქულები ასე ნაწილდება:

• ხელმძღვანელი (30 ქულა): დამოუკიდებლობის ხარისხი (10), შინაარსობრივი მხარე (10), წყაროებთან/ლიტერატურასთან მუშაობის უნარი (5), ფორმალური მხარე (5);
• რეცენზენტი (30 ქულა): შინაარსობრივი მხარე (10), ფორმალური მხარე (5), მიზნისა და ამოცანების განსაზღვრა (5), წყაროებთან/ლიტერატურასთან მუშაობის უნარი (5), არგუმენტაციისა და დასკვნის უნარი (5);
• კომისიის თითოეული წევრი (40 ქულა): შინაარსობრივი მხარე (10), ფორმალური მხარე (5), პრეზენტაციის ვერბალური მხარე (10), პრეზენტაციის ტექნიკური მხარე (5), კითხვებზე პასუხის გაცემა (10); დასკვნითი შეფასება წევრების შეფასებების საშუალო არითმეტიკულია.

საბოლოო შეფასება ხელმძღვანელის, რეცენზენტისა და დასკვნითი შეფასების ქულათა ჯამია (მაქსიმუმ 100).

საბოლოო ქულების მიხედვით იწერება შეფასებები: A (91-100), B (81-90), C (71-80), D (61-70), E (51-60). უარყოფითი შედეგისას, FX შეფასების მიღების შემთხვევაში (41-50 ქულა), სტუდენტს იმავე სემესტრში ხელმეორე დაცვაზე გასვლის უფლება ეძლევა; ინსტრუქციის (16.ბ.ა) მიხედვით დასკვნით და დამატებით დაცვას შორის შუალედი არანაკლებ 10 დღეა (სასწავლო პროცესის მარეგულირებელი წესის 19.8 პუნქტი სასწავლო კომპონენტებისთვის დამატებით გამოცდას არანაკლებ 5 დღეში ითვალისწინებს). F შეფასებისას (40 ქულა და ნაკლები) სტუდენტი უფლებამოსილია მომდევნო ერთი წლის განმავლობაში წარადგინოს გადამუშავებული ან ახალი ნაშრომი და იმავე პროცედურით გაიტანოს საჯარო დაცვაზე.

აკადემიური კეთილსინდისიერება და StrikePlagiarism-ის სისტემა

უნივერსიტეტის ეთიკის კოდექსითა და სასწავლო წესით, პლაგიატი განიმარტება როგორც ნაშრომში სხვისი აზრის, ნაშრომის ან გამონათქვამის ციტირება წყაროსა და ავტორის მითითების გარეშე. მსგავსი დარღვევის განხილვასა და დისციპლინურ პასუხისმგებლობაზე გადაწყვეტილებას ფაკულტეტის საბჭო იღებს.

უნივერსიტეტის ნორმატიულ დოკუმენტებს შორის განთავსებულია StrikePlagiarism-ის მომწოდებლის (შპს Plagiat.pl) „ანტიპლაგიატის სისტემის მსგავსების ანგარიშის ინტერპრეტაციის ინსტრუქცია“. ნაშრომის ამ პროგრამით შემოწმების ვალდებულებას ინსტრუქცია არ ადგენს. მომწოდებლის ინსტრუქციის მიხედვით, სისტემა რამდენიმე მაჩვენებელს ითვლის:

• მსგავსების კოეფიციენტი 1 (SC1 / k1): ამოწმებს 5 ან მეტსიტყვიან დამთხვევებს და ავტორის ენობრივ დამოუკიდებლობას ზომავს;
• მსგავსების კოეფიციენტი 2 (SC2 / k2): ავლენს 25 ან მეტსიტყვიან დამთხვევებს და უნებართვოდ გადმოტანილი ფრაზების პოვნას ემსახურება;
• მსგავსების კოეფიციენტი DLA (SC DLA): სამართლებრივი აქტების ბაზასთან 8 ან მეტსიტყვიან თანხვედრას ასახავს;
• RefBooks: სამეცნიერო და კულტურული პუბლიკაციების სპეციალური მონაცემთა ბაზაა შემოწმებებისთვის.

მომწოდებლის ტექნიკურ ინსტრუქციაში მითითებულია, რომ ნაშრომი საეჭვოდ მიიჩნევა, თუ SC1 35%-ს, ხოლო SC2 7%-ს აღემატება, თუმცა ეს მაჩვენებლები მხოლოდ საორიენტაციოა და უნივერსიტეტის მიერ დადგენილი ოფიციალური ზღვარი არ არის. ხელოვნური ინტელექტის (AI) გამოყენების წესი უნივერსიტეტის ვებგვერდზე გამოქვეყნებული არ არის, ამიტომ ეს საკითხი ხელმძღვანელთან დააზუსტე.

საგანმანათლებლო პროგრამები და კრედიტების განაწილება

აკადემიური საბჭოს 2026 წლის 5 მარტის №05/01-347 დადგენილებით, პირველი კურსის მოქმედი საბაკალავრო პროგრამების ნაწილი სამწლიან სასწავლო ვადაზე გადავიდა; ვებგვერდზე ამ პროგრამების უმეტესობა ჯერ კიდევ 240-კრედიტიანი ფაილითაა, ამიტომ ქვემოთ კრედიტები ვებგვერდზე განთავსებული პროგრამების მიხედვითაა. ნაშრომის კრედიტები დარგების მიხედვით განსხვავდება, ზოგიერთ სპეციალობაზე კი ნაშრომის ნაცვლად საბაკალავრო პროექტია გათვალისწინებული.

ფაკულტეტების მიხედვით კრედიტები შემდეგნაირად ნაწილდება:

• სამართლისა და დიპლომატიის ფაკულტეტი: სამართლის 240-კრედიტიან პროგრამაში ნაშრომი ან პროექტი გათვალისწინებული არ არის.
• ბიზნესისა და სოციალურ მეცნიერებათა ფაკულტეტი: ეკონომიკა, ბიზნესის ადმინისტრირება, სოციოლოგია, ფსიქოლოგია, პოლიტიკის მეცნიერებები, საერთაშორისო ურთიერთობები - 6 კრედიტი. აგრარულ ტექნოლოგიებში საბაკალავრო პროექტია გათვალისწინებული (5 კრედიტი).
• საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა, მათემატიკის, ტექნოლოგიებისა და ფარმაციის ფაკულტეტი: კომპიუტერული ტექნოლოგიები, ფიზიკა, ქიმია, ბიოლოგია, გეოგრაფია, ფარმაცია, ბიოსამედიცინო ინჟინერია, ეკოლოგია - 6 კრედიტი; მევენახეობა და ენოლოგია - საბაკალავრო პროექტი (4 კრედიტი); სურსათის მეცნიერება და ტექნოლოგია - 10 კრედიტი.
• ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტი: ისტორია, არქეოლოგია (საბაკალავრო ნაშრომი/პროექტი), ქართული, ინგლისური, გერმანული და რუსული ფილოლოგია - 6 კრედიტი; აფხაზური ფილოლოგია, თურქოლოგია და ინგლისური, გერმანული, სლავური ფილოლოგიისა და არქეოლოგიის გარდამავალი პროგრამები - 9 კრედიტი.
• განათლების მეცნიერებათა ფაკულტეტი: სკოლამდელი განათლება - 6 კრედიტი.

შეფასების გასაჩივრების სპეციალური რეგულაცია საბაკალავრო ნაშრომისთვის დოკუმენტებში გამოყოფილი არ არის, თუმცა სასწავლო პროცესის მარეგულირებელი წესის საფუძველზე სტუდენტს ცოდნის სამართლიანი შეფასებისა და შედეგის გასაჩივრების ზოგადი უფლება ენიჭება.

ხშირად დასმული კითხვები

რა მინიმალური მოცულობა უნდა ჰქონდეს საბაკალავრო ნაშრომს?

საუნივერსიტეტო ინსტრუქციის თანახმად, საბაკალავრო ნაშრომის მოცულობა არანაკლებ 20 გვერდი უნდა იყოს (A4 ფორმატში). ზედა ზღვარი განსაზღვრული არ არის. ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის APA გზამკვლევით კი მხოლოდ შესავალი ნაწილისთვისაა დადგენილი 3-დან 5 გვერდამდე მოცულობა.

როგორ ნაწილდება ქულები ხელმძღვანელს, რეცენზენტსა და კომისიას შორის?

ნაშრომის მაქსიმალური შეფასება 100 ქულაა. აქედან ხელმძღვანელის წერილობით დასკვნას 30 ქულა ეთმობა, რეცენზენტის შეფასებას - 30 ქულა, ხოლო დარგობრივი კომისიის წინაშე საჯარო დაცვას - 40 ქულა.

რა მინიმალური ქულაა საჭირო დაცვაზე დასაშვებად?

სტუდენტის შუალედური შეფასება ხელმძღვანელისა და რეცენზენტის ქულების ჯამია (მაქსიმუმ 60 ქულა). თუ ეს ჯამური მაჩვენებელი 11 ქულაზე ნაკლებია, ან თუ რეცენზენტმა უარყოფითი დასკვნა დაწერა, სტუდენტი საჯარო დაცვაზე არ დაიშვება.

რა ხდება FX ან F შეფასების მიღების შემთხვევაში?

FX შეფასებისას (41-50 ქულა) სტუდენტს უფლება ეძლევა იმავე სემესტრში გავიდეს განმეორებით დაცვაზე არანაკლებ 10 დღის შემდეგ. F შეფასებისას (40 ქულა და ნაკლები) კი სტუდენტს უფლება აქვს მომდევნო ერთი წლის განმავლობაში წარადგინოს გადამუშავებული ან ახალი ნაშრომი.

არის თუ არა საბაკალავრო ნაშრომი სავალდებულო ყველა სპეციალობისთვის?

არა, ნაშრომი ყველა პროგრამაში არ შედის. მაგალითად, სამართლის საბაკალავრო პროგრამაში (240 ECTS) ნაშრომი ან პროექტი საერთოდ არ არის გათვალისწინებული, ზოგიერთ აგრარულ მიმართულებაზე კი იგი საბაკალავრო პროექტითაა ჩანაცვლებული.

რა ზღვარია დადგენილი StrikePlagiarism-ის სისტემაში პლაგიატზე?

სისტემის ინსტრუქციაში მითითებულია საორიენტაციო ზღვრები (SC1 > 35%, SC2 > 7%), რომელთა გადაჭარბებისას ნაშრომი საეჭვოდ ითვლება. თუმცა ეს მხოლოდ პროგრამის მომწოდებლის ტექნიკური მითითებაა და უნივერსიტეტის მიერ დამტკიცებული ოფიციალური ზღვარი არ არის.