სამაგისტრო ნაშრომის დაწერა სამცხე-ჯავახეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტში

სამცხე-ჯავახეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტში (სჯსუ) სამაგისტრო ნაშრომის მომზადებას, გაფორმებასა და დაცვას საუნივერსიტეტო ინსტრუქცია არეგულირებს. კვლევის თემა და ხელმძღვანელი მესამე სემესტრის მე-10 კვირამდე მტკიცდება, ხოლო ნაშრომის მოცულობა 40-დან 80 გვერდამდე მერყეობს. ტექსტი Sylfaen-ის შრიფტით იკრიფება, წყაროები კი „ავტორი-თარიღის სტილით“ მოწმდება (ინსტრუქცია Chicago Author-Date-ის სახელმძღვანელოებს უთითებს). ნაშრომი Moodle-ში ინტეგრირებული Turnitin-ით მოწმდება; თანხვედრის მაჩვენებლის 25%-ზე მეტის შემთხვევაში ის ავტორს გასასწორებლად უბრუნდება. ნაშრომის საჯარო დაცვა დარგობრივი კომისიის წინაშე 100-ქულიანი სისტემით ერთჯერადად ფასდება.

სამაგისტრო თემის შერჩევა და მარეგულირებელი ბაზა

სამაგისტრო ნაშრომის მომზადების ძირითადი მარეგულირებელი დოკუმენტი უნივერსიტეტის ინსტრუქციაა, რომელიც 2019 წლის 14 ივნისს დამტკიცდა, ბოლო ცვლილება კი 2022 წლის 24 თებერვალს შევიდა. სტუდენტი კვლევის თემასა და ხელმძღვანელს მე-3 სემესტრის მე-10 კვირამდე ირჩევს, რასაც პროგრამის ხელმძღვანელის წარდგინებით ფაკულტეტის საბჭო ამტკიცებს. თემის ან ხელმძღვანელის შეცვლა მე-4 სემესტრის დაწყებამდეა დასაშვები.

სამაგისტრო ნაშრომი წერითი სამეცნიერო-კვლევითი ნაშრომია, რომელსაც მაგისტრანტი საგანმანათლებლო პროგრამის დასკვნით ეტაპზე ასრულებს. კვლევის მთავარი მიზანი დამოუკიდებელი მუშაობის, უახლესი სამეცნიერო მეთოდების გამოყენების, აკადემიური კეთილსინდისიერების დაცვისა და საკუთარი არგუმენტების საჯაროდ წარმოდგენის უნარის განვითარებაა. ინტეგრირებულ პროგრამებზე თემისა და ხელმძღვანელის შერჩევა მე-9 სემესტრის მე-10 კვირამდე ხდება, ხოლო მათი შეცვლა მე-10 სემესტრის დაწყებამდეა შესაძლებელი.

დოკუმენტებს შორის გარკვეული შეუსაბამობებიც გვხვდება. კერძოდ, ინსტრუქციის მიხედვით ნაშრომი ფაკულტეტის საბჭოს მიერ დადგენილ ვადებში ბარდება, ხოლო პლაგიატის დებულებით ელექტრონული ვერსია დეკანს დაცვამდე არაუგვიანეს 5 კვირით ადრე უნდა გადაეცეს. ამასთან, ხელოვნური ინტელექტის (AI) გამოყენების წესი უნივერსიტეტის გამოქვეყნებულ დოკუმენტებში განსაზღვრული არ არის.

ხელმძღვანელისა და რეცენზენტის ფუნქციები

ნაშრომის ხელმძღვანელად ფაკულტეტის აკადემიური პერსონალი ან შესაბამისი გამოცდილებისა და პუბლიკაციების მქონე მოწვეული დოქტორი ინიშნება. ერთ ხელმძღვანელს შეუძლია უხელმძღვანელოს არაუმეტეს 5 აქტიური სტატუსის მქონე სტუდენტს საბაკალავრო, სამაგისტრო და სადოქტორო საფეხურებზე ჯამურად. რეცენზენტს ნაშრომის ხელმძღვანელი არჩევს, მისი დანიშვნის შესახებ გადაწყვეტილებას კი ფაკულტეტის საბჭო იღებს.

ხელმძღვანელი მაგისტრანტს გეგმის შედგენასა და ბიბლიოგრაფიის დამუშავებაში ეხმარება, ეტაპობრივად ამოწმებს კვლევის მსვლელობას და ხელს უწყობს სტუდენტის სამეცნიერო სივრცეში ინტეგრირებას. მუშაობის დასრულების შემდეგ ხელმძღვანელი არანაკლებ 2-გვერდიან ნაბეჭდ დასკვნას ადგენს (A4, Sylfaen, შრიფტი 12, ინტერვალი 1.5). დასკვნაში თემის აქტუალობა, სამეცნიერო სიახლე, პრაქტიკული ღირებულება და ნაშრომის დაცვაზე დაშვების შესახებ შუამდგომლობა აისახება. ხელმძღვანელი ნაშრომს ცალკე ქულას არ უწერს.

რეცენზენტი შეიძლება იყოს ადგილობრივი ან საერთაშორისო უნივერსიტეტის დოქტორის ხარისხის მქონე პირი. დოქტორანტის რეცენზენტად დანიშვნა აკრძალულია. რეცენზენტი წერილობით შეფასებას ამზადებს, სადაც კვლევის ძლიერ და სუსტ მხარეებს, შენიშვნებსა და დაცვაზე დაშვების რეკომენდაციას უთითებს. პირველი უარყოფითი რეცენზიის შემთხვევაში მეორე რეცენზენტი ინიშნება, რომლის დადებითი დასკვნაც სტუდენტს დაცვის უფლებას აძლევს. განმეორებითი უარყოფითი შეფასებისას მაგისტრანტი გადამუშავებულ ან ახალ ნაშრომს მომდევნო სემესტრში წარადგენს. რეცენზენტის დასწრება საჯარო დაცვაზე სავალდებულო არ არის.

გაფორმების სტანდარტები და ციტირების წესი

სამაგისტრო ნაშრომის მოცულობა A4 ფორმატის არანაკლებ 40 და არაუმეტეს 80 გვერდია (ზღვარს ფაკულტეტები პროგრამის სპეციფიკის მიხედვით განსაზღვრავენ). ტექსტი იკრიფება Sylfaen-ის შრიფტით, 12 ზომით, 1.5 ინტერვალითა და 2-სანტიმეტრიანი ველებით ყველა მხრიდან. სათაურებისთვის გამოიყენება 16 ზომა, ხოლო ქვესათაურებისთვის - 14 ზომა. წყაროების დასამოწმებლად სავალდებულოა ავტორი-თარიღის (Chicago Author-Date) სტილის გამოყენება.

ნაშრომის სტრუქტურა მოიცავს შემდეგ კომპონენტებს:

• თავფურცელი: უნივერსიტეტისა და ფაკულტეტის დასახელება (12 Bold), სტუდენტის სახელი და გვარი (16 Bold), სათაური (18 Bold), ხელმძღვანელის მონაცემები (14 Bold) და დაცვის წელი (12 Bold).
• სარჩევი: ზუსტი გვერდების მითითებით.
• ანოტაცია: ქართულ და ინგლისურ ენებზე, მაქსიმუმ 150 სიტყვა, რომელიც ერთ გვერდზე თავსდება თავფურცლის შემდეგ.
• შესავალი: თემის აქტუალობა, მიზნები, ამოცანები, საკვლევი საგანი, მეთოდები და მოსალოდნელი შედეგები.
• ძირითადი ნაწილი: კვლევა, რომელიც შეიძლება დაიყოს თავებად და პარაგრაფებად.
• დასკვნა: კვლევის ძირითადი შედეგები.
• გამოყენებული ლიტერატურა: ანბანური თანმიმდევრობით დალაგებული ბიბლიოგრაფია.

ნაშრომში ილუსტრაციების რაოდენობა 10-ს არ უნდა აღემატებოდეს. გრაფიკული მასალა წარმოდგენილი უნდა იყოს EPS ან PDF ფორმატში, ფოტოები და რუკები - მინიმუმ 300 dpi გარჩევადობით TIFF ან JPEG ფორმატში, ხოლო ნახატები - მინიმუმ 1000 dpi ხარისხით. ილუსტრაცია გვერდებს შორის არ უნდა გაიყოს. ზომა-წონის ერთეულებისთვის საერთაშორისო SI სისტემა გამოიყენება, ხოლო თარიღებისთვის - გრიგორიანული კალენდარი.

პლაგიატის კონტროლი, Turnitin-ის ზღვარი და სანქციები

სტუდენტთა ნაშრომები Moodle-ის პლატფორმაში ინტეგრირებული Turnitin-ის სისტემით მოწმდება. პლაგიატის კომისია ნაშრომს 5 სამუშაო დღეში ამოწმებს და შესაბამის დასკვნას ადგენს, რაც დაცვაზე დაშვების აუცილებელი წინაპირობაა.

თანხვედრის მაჩვენებლის 25%-ზე მეტის ან პლაგიატზე ეჭვის შემთხვევაში ნაშრომი ხარვეზის გასწორების რეკომენდაციით ავტორს უბრუნდება; ვადა (არაუმეტეს 15 კალენდარული დღისა) მხოლოდ მაშინ განესაზღვრება, თუ კომისია დარღვევას ძირითადად ტექნიკური ხასიათის შეცდომად მიიჩნევს. შესწორებულ ვარიანტს კომისია 5 დღეში ხელახლა განიხილავს. განმეორებით 25%-ზე მეტი თანხვედრის ან პლაგიატის დადასტურებისას ნაშრომს მსვლელობა აღარ ეძლევა. ასეთ დროს ფაკულტეტის საბჭო დამატებითი გონივრული ვადის მიცემის ან ნაშრომის სრული დისკვალიფიკაციის შესახებ იღებს გადაწყვეტილებას.

სტუდენტს უფლება აქვს პლაგიატის კომისიის დასკვნა გაცნობიდან 3 სამუშაო დღეში რექტორთან გაასაჩივროს. რექტორი 3 დღის ვადაში დროებით სააპელაციო კომისიას ქმნის, რომლის გადაწყვეტილებაც საბოლოოა. ეთიკის კოდექსი პლაგიატს არაეთიკურ ქცევად მიიჩნევს და დისციპლინურ პასუხისმგებლობას შინაგანაწესსა და დისციპლინური პასუხისმგებლობის ნორმებზე მიუთითებს. მათი 42-ე მუხლის სახდელებია: ზეპირი გაფრთხილება, წერილობითი გაფრთხილება პირად საქმეში შეტანით, მიყენებული ზიანის ანაზღაურება, უნივერსიტეტისათვის სასარგებლო შრომის დაკისრება, სასტიკი საყვედური პირად საქმეში შეტანით და სტუდენტის სტატუსის შეწყვეტა (გარიცხვა). მაგისტრატურის დებულების 9.1 პუნქტის მიხედვით, სამაგისტრო ნაშრომში მონაცემების გაყალბება ან პლაგიატი მინიჭებული ხარისხის ჩამორთმევის საფუძველია.

საჯარო დაცვის პროცედურა და 100-ქულიანი შეფასება

სამაგისტრო ნაშრომის დასაცავად ოთხი წინაპირობაა აუცილებელი: სასწავლო კომპონენტის კრედიტების სრული ათვისება, ხელმძღვანელის დადებითი დასკვნა, პლაგიატის კომისიის თანხმობა და რეცენზენტის რეკომენდაცია. ნაშრომი ბარდება 2 ნაბეჭდი ეგზემპლარისა და CD დისკის სახით. დაცვა დარგობრივი კომისიის წინაშე პროგრამის სწავლების ენაზე მიმდინარეობს.

კომისიის შემადგენლობას, თავმჯდომარესა და მდივანს ფაკულტეტის საბჭო ამტკიცებს. კომისია არანაკლებ 3 წევრისგან შედგება (პროფესორი, ასოცირებული პროფესორი ან დოქტორი), ამასთან ნაშრომის ხელმძღვანელი არ შეიძლება იყოს თავმჯდომარე. დაცვის რეგლამენტი სტუდენტის 15-წუთიან პრეზენტაციას მოიცავს, რასაც კითხვა-პასუხი და დისკუსია მოსდევს.

შეფასება ერთჯერადად, 100-ქულიანი სისტემით ხორციელდება, კომისიის წევრთა ქულების საშუალო არითმეტიკულის გამოთვლით:

• საკვლევი პრობლემის აქტუალობა და შესაბამისობა: 10 ქულა;
• მეთოდოლოგია (8 ქულა), მასალა (7 ქულა), საკითხის ამომწურავად შესწავლა (15 ქულა): ჯამში 30 ქულა;
• ავტორის პოზიცია, მსჯელობა და დასკვნები: 10 ქულა;
• მონაცემთა სისწორე, წყაროების სანდოობა და ბიბლიოგრაფია: 5 ქულა;
• მონაცემთა პირველწყაროდან მომდინარეობა და ციტირების სიზუსტე: 5 ქულა;
• გაფორმების ხარისხი და სტრუქტურული გამართულობა: 5 ქულა;
• პოზიციის დაცვისა და დისკუსიის წარმართვის უნარი: 13 ქულა;
• საპრეზენტაციო მასალების ვიზუალური მხარე: 7 ქულა;
• ენობრივი და სტილისტური გამართულობა: 8 ქულა;
• აუდიტორიასთან კომუნიკაცია და რეგლამენტის დაცვა: 7 ქულა.

დადებითი შეფასებები კატეგორიებად ნაწილდება: A (91–100), B (81–90), C (71–80), D (61–70) და E (51–60). უარყოფით შეფასებად კი FX (41–50) და F (40 და ნაკლები) ითვლება. უარყოფითი შეფასების შედეგზე დოკუმენტები სხვადასხვა რამეს წერს: ინსტრუქციის 5.12 პუნქტით FX ნიშნავს დამატებით გამოცდაზე ერთხელ გასვლის უფლებას, F კი იმას, რომ საგანი ახლიდან აქვს შესასწავლი, იმავე პუნქტის ბოლოს კი უარყოფითი შეფასებისას მაგისტრანტი დამატებით სემესტრში რეგისტრირდება და ნაშრომს ახალ სამაგისტრო თემაზე წარადგენს; სასწავლო პროცესის წესის 16.17 პუნქტით კი FX-ზე გადამუშავებული ნაშრომი მომდევნო სემესტრში წარედგინება, F-ზე იმავე ნაშრომის წარდგენის უფლება იკარგება. ეს ფაკულტეტზე დააზუსტე. შეფასების გასაჩივრება შედეგების გაცნობიდან 5 სამუშაო დღის ვადაში დეკანის სახელზე შეტანილი დასაბუთებული განცხადებითაა შესაძლებელი.

ხშირად დასმული კითხვები

როდის ხდება სამაგისტრო თემისა და ხელმძღვანელის შერჩევა?

მაგისტრანტი თემასა და ხელმძღვანელს მე-3 სემესტრის არაუგვიანეს მე-10 კვირისა ირჩევს (ინტეგრირებულ პროგრამაზე - მე-9 სემესტრის მე-10 კვირამდე). დამტკიცება ფაკულტეტის საბჭოს მიერ ხდება. თემის ან ხელმძღვანელის შეცვლა მე-4 სემესტრის დაწყებამდეა დასაშვები.

რა მოცულობის უნდა იყოს სამაგისტრო ნაშრომი?

სამაგისტრო ნაშრომის მოცულობა A4 ფორმატის არანაკლებ 40 და არაუმეტეს 80 გვერდია. ფაკულტეტებს აქვთ უფლება პროგრამის სპეციფიკის გათვალისწინებით დააზუსტონ ეს ზღვარი. ტექსტი იკრიფება Sylfaen-ის შრიფტით (ზომა 12, ინტერვალი 1.5).

ციტირების რომელი სტილი გამოიყენება სჯსუ-ში?

გამოიყენება ავტორი-თარიღის სტილი (Chicago Author-Date / Turabian). ტექსტში წყარო კვადრატულ ფრჩხილებში მიეთითება ავტორის, წლისა და გვერდის მითითებით (მაგალითად: [ჯონსი 1998, 623]), ხოლო ნაშრომის ბოლოს სრული ანბანური ბიბლიოგრაფია კეთდება.

რა ხდება, თუ Turnitin-ში თანხვედრა 25%-ს აღემატება?

თანხვედრის მაჩვენებლის 25%-ზე მეტის ან პლაგიატზე ეჭვის შემთხვევაში ნაშრომი ავტორს გასასწორებლად უბრუნდება; ტექნიკური ხასიათის ხარვეზის შემთხვევაში ვადა არაუმეტეს 15 კალენდარული დღეა. განმეორებითი გადაჭარბებისას ნაშრომს მსვლელობა აღარ ეძლევა.

ვინ შეიძლება იყოს სამაგისტრო ნაშრომის რეცენზენტი?

რეცენზენტი შეიძლება იყოს დოქტორის აკადემიური ხარისხის მქონე პროფესორი, მასწავლებელი ან მეცნიერ-თანამშრომელი როგორც სჯსუ-დან, ისე სხვა უმაღლესი სასწავლებლიდან. დოქტორანტის რეცენზენტად დანიშვნა აკრძალულია. რეცენზენტის დაცვაზე დასწრება სავალდებულო არ არის.

როგორ ხდება სამაგისტრო ნაშრომის შეფასება?

ნაშრომი დარგობრივი კომისიის მიერ ერთჯერადად 100-ქულიანი სისტემით ფასდება. საბოლოო ნიშანი კომისიის წევრთა შეფასებების საშუალო არითმეტიკულით გამოითვლება, სადაც 51 ქულა მინიმალური დადებითი ზღვარია.

როგორ საჩივრდება მიღებული შეფასება?

სტუდენტს შეუძლია შეფასება შედეგების გაცნობიდან 5 სამუშაო დღის ვადაში დეკანთან წერილობითი მიმართვით გაასაჩივროს. საჩივარს დეკანის ბრძანებით შექმნილი კომისია განიხილავს, გადაწყვეტილებას კი დეკანი ან ფაკულტეტის საბჭო იღებს: შეფასების დადასტურება, განმეორებითი შეფასება იმავე პირობებში ან საკომისიო წესით, ან საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარი.