სამაგისტრო ნაშრომის დაწერა საქართველოს ეროვნულ უნივერსიტეტში (სეუ)

საქართველოს ეროვნულ უნივერსიტეტ სეუ-ში (SEU) სამაგისტრო ნაშრომის შესრულებასა და დაცვას „სამაგისტრო ნაშრომის შესრულების, დაცვისა და შეფასების წესი“ არეგულირებს; ნაშრომი მაგისტრატურის დამამთავრებელ სემესტრში სრულდება. სტუდენტი თემასა და ხელმძღვანელს მეოთხე სემესტრის დასაწყისში ირჩევს, კვლევას კი დამოუკიდებლად ატარებს. ნაშრომის მოცულობა სულ მცირე 50 გვერდს უნდა შეადგენდეს. დაცვაზე დაშვების მთავარი წინაპირობა ხელმძღვანელის დადებითი დასკვნა და პლაგიატის პროგრამა Turnitin-ში წარმატებული შემოწმებაა, სადაც ტექსტის დამთხვევა 15%-ს არ უნდა აღემატებოდეს; ეთიკის კოდექსის მიხედვით კი სამაგისტრო ნაშრომში ორიგინალი ტექსტი მინიმუმ 85% უნდა იყოს. საბოლოო შეფასება 100-ქულიანი სისტემით, საჯარო დაცვის საფუძველზე იწერება.

როგორ ირჩევა სამაგისტრო ნაშრომის თემა და ხელმძღვანელი?

სამაგისტრო ნაშრომის თემისა და ხელმძღვანელის შერჩევა მეოთხე სემესტრის დასაწყისში, აკადემიური რეგისტრაციის პერიოდში, სასწავლო პროცესის მართვის სისტემის მეშვეობით ხდება. სტუდენტი არჩევანს ფაკულტეტის საბჭოს მიერ დამტკიცებული სიიდან აკეთებს. სტუდენტი, რომელიც აკადემიური რეგისტრაციის პერიოდში თემასა და ხელმძღვანელს არ აირჩევს, ამავე სემესტრში ნაშრომის შესრულების შესაძლებლობას კარგავს.

თემატიკა აუცილებლად უნდა პასუხობდეს საგანმანათლებლო პროგრამის სფეროს, ითვალისწინებდეს რეალურად ხელმისაწვდომ სამეცნიერო-ტექნიკურ ბაზებს და ეხებოდეს აქტუალურ, მაგრამ არა ძალიან ფართო პრობლემას, რომლის ანალიზისას სტუდენტმა ორიგინალურობის ჩვენება უნდა შეძლოს. უნივერსიტეტის წესის მიხედვით, დაუშვებელია დაცული თემის, კვლევის თეზისისა და ძირითადი მიმართულებების გამეორება ნაშრომის დაცვიდან 2 სასწავლო წლის განმავლობაში.

ნაშრომის შესრულების ენა პროგრამაზეა დამოკიდებული: ქართულენოვან პროგრამაზე იგი ქართულად იწერება, ხოლო ინგლისურენოვანზე - ინგლისურ ენაზე. წარდგენისა და დაცვის ზუსტ ვადებს, აგრეთვე დაცვის კომისიის შემადგენლობას, დეკანის წარდგინებით რექტორი ამტკიცებს.

რა ეტაპებს მოიცავს ნაშრომის შესრულება და რა მოვალეობები ეკისრება ხელმძღვანელს?

წესის მიხედვით, სამაგისტრო ნაშრომის შესრულება მოიცავს: სათაურის შეთანხმებას, ნაშრომისა და კვლევის გეგმის შედგენას, ხელმძღვანელთან კონსულტაციებს, დამოუკიდებელ კვლევას, პირველადი ვერსიის განხილვას, პლაგიატზე შემოწმებას, ხელმძღვანელის წერილობით შეფასებასა და რეცენზირებას. თემის არჩევის შემდეგ, რექტორის მიერ დამტკიცებულ ვადებში, სტუდენტი ხელმძღვანელს ნაშრომის გეგმის პროექტს წარუდგენს და გეგმას ისინი ერთობლივად ადგენენ; ამ ეტაპზე სათაურის კორექტირებაც დასაშვებია.

ხელმძღვანელი ვალდებულია ისარგებლოს სეუ-ს სამსახურებრივი ელფოსტით, სტუდენტს ნაშრომის შესრულების წესი გაუზიაროს, გეგმის შედგენაში დაეხმაროს და მას ზედამხედველობა გაუწიოს, ნაშრომის შინაარსსა და აკადემიურ სტილზე მითითებები მისცეს, ნაშრომი დროულად შეამოწმოს ანტიპლაგიატის პროგრამაში, გააცნოს დაცვის პროცედურები და ვადები და თავისი შეფასება დადგენილ ვადებში წარადგინოს. კონსულტაციები ყოველკვირეულად, უნივერსიტეტის გრაფიკით ან შეთანხმებული ფორმატით მიმდინარეობს. ხელმძღვანელს შეუძლია სტუდენტს წყაროები შესთავაზოს ან დასაბუთებული უარი თქვას არააქტუალურ ინფორმაციაზე, თუმცა წესის მიხედვით სტუდენტი არ არის ვალდებული ხელმძღვანელის მითითებები გაითვალისწინოს. თუ ხელმძღვანელი თავის მოვალეობებს არ ასრულებს, სტუდენტს შეუძლია სამაგისტრო პროგრამის ხელმძღვანელს დასაბუთებული საჩივარი წარუდგინოს.

დამოუკიდებელი მუშაობის პროცესში მაგისტრანტს უფლება აქვს გამოიყენოს უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკა, კომპიუტერული რესურსები და საერთაშორისო სამეცნიერო ბაზები, ასევე მოითხოვოს შუამდგომლობა გარე ორგანიზაციებში კვლევის ჩასატარებლად. ამასთან, სტუდენტს ეკისრება პერსონალური მონაცემების დაცვისა და ინფორმაციის მხოლოდ განზოგადებული სახით გამოქვეყნების ვალდებულება.

სამუშაოს დასრულების შემდეგ ხელმძღვანელი ადგენს წერილობით შეფასებას დაცვაზე დაშვების ან არდაშვების მითითებით და ნაშრომთან ერთად დასკანერებული სახით უგზავნის პროგრამის ხელმძღვანელს. ნაშრომი შემდგომ მსვლელობას მხოლოდ დადებითი შეფასების შემთხვევაში იღებს.

აკადემიური პატიოსნების სტანდარტები, Turnitin და პლაგიატის ზღვარი

წესის მიხედვით, სამაგისტრო ნაშრომის შესრულებისას სტუდენტი ვალდებულია აკადემიური პატიოსნების ნორმები დაიცვას. ეთიკის კოდექსის მიხედვით, პლაგიატად მიიჩნევა სხვისი ტექსტის, იდეის ან კვლევის მონაცემის გამოყენება წყაროს მითითების გარეშე, ციტირება ბრჭყალების გარეშე, ზედაპირული პერიფრაზი და ინტერნეტმასალის უწყაროდ კოპირება. საყოველთაოდ ცნობილი ზოგადი ცოდნის გამოყენება პლაგიატად არ ითვლება.

თუ პირველ ეტაპზე, ნაშრომის პროექტში, დამთხვევა დასაშვებზე მაღალია ან პლაგიატი ფიქსირდება, სტუდენტს ნაშრომის გამოსწორებისა და ხელმძღვანელისთვის Word-ისა და PDF-ის ფორმატებში წარდგენისთვის არაუმეტეს 5 დღე ეძლევა. თუ საბოლოო ვერსიაშიც პლაგიატი დაფიქსირდა, ხელმძღვანელი ნაშრომს არ აფასებს და ფაკულტეტის დეკანს მიმართავს; შემდგომი რეაგირება ეთიკის კოდექსით რეგულირდება.

წესის მიხედვით, სამაგისტრო ნაშრომში პლაგიატის დადასტურებისას სტუდენტის მიმართ ეთიკის კოდექსითა და შიდა რეგულაციებით გათვალისწინებული ღონისძიებები ვრცელდება. ეთიკის კოდექსის მიხედვით, პლაგიატის შემთხვევაში სტუდენტი ვერ მიიღებს დამაკმაყოფილებელ შეფასებას ან გაუუქმდება მიღებული დამაკმაყოფილებელი შეფასება, ხოლო სერიოზული ან მრავალჯერადი დარღვევისას შესაძლებელია უფრო მკაცრი სანქცია განისაზღვროს. კოდექსის მე-13 მუხლით დისციპლინური გადაცდომისთვის სტუდენტს შეიძლება შეეფარდოს:

• გაფრთხილებას, საყვედურს ან სასტიკ საყვედურს,
• სტიპენდიის, სასწავლო ვაუჩერის, ლეპტოპისა და ფინანსური შეღავათების („SEU გრანტი“, მედალოსნების, დევნილთა შეღავათები) შეზღუდვას ან შეწყვეტას,
• მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას,
• სტუდენტის სტატუსის შეწყვეტას.

სამაგისტრო ნაშრომის სტრუქტურა და ტექნიკური გაფორმების წესი

სამაგისტრო ნაშრომის სტრუქტურა მოიცავს თავფურცელს, ანოტაციას ქართულ და ინგლისურ ენებზე (150-200 სიტყვა), სარჩევს, შესავალს, ძირითად ტექსტს (თავებითა და ქვეთავებით), დასკვნას, გამოყენებულ ლიტერატურას, დანართებსა (არასავალდებულო) და დამხმარე მაჩვენებლებს (არასავალდებულო); თითოეული ნაწილი ახალი გვერდიდან იწყება. შესავლიდან დასკვნის ჩათვლით მოცულობა არანაკლებ 50 გვერდს უნდა შეადგენდეს.

ტექნიკური პარამეტრები შემდეგ მოთხოვნებს ეფუძნება:

• გვერდის ფორმატი: A4, მინდორი ყველა მხარეს 1 ინჩი (2.5 სმ),
• შრიფტი: Sylfaen, ძირითადი ტექსტის ზომა - 12, თავის სათაური - 16, ქვეთავის სათაური - 14,
• ინტერვალი: ძირითად ტექსტში - 1.5, მცირე ზომის სექციებში (შინაარსი, სქოლიო, ცხრილების ნუსხა და სხვა) - 1,
• სქოლიო: თავსდება გვერდის ბოლოში (footnote), შრიფტის ზომა - 10, ინომრება არაბული ციფრებით და იწერება ჩამკეტი სასვენი ნიშნის შემდეგ,
• წყაროს მითითება და ციტირება: წყარო სქოლიოს სახით, არაბული ნუმერაციით მიეთითება; ციტატა ორმაგ ბრჭყალებში ისმება (დაბალი „ და მაღალი “),
• გამოყენებული ლიტერატურა: ჯერ მიეთითება ქართულენოვანი წყაროები, შემდეგ კი უცხოენოვანი ანბანური თანმიმდევრობით.

საჯარო დაცვა, შეფასების სისტემა და შედეგების გასაჩივრება

ხელმძღვანელის დადებითი შეფასებისა და პლაგიატზე შემოწმების შემდეგ ნაშრომი რეცენზენტს გადაეცემა, რომელიც სამაგისტრო პროგრამის ხელმძღვანელის რეკომენდაციით შეირჩევა. რეცენზენტის ვინაობა რეცენზიის წარდგენამდე სტუდენტისთვის და ხელმძღვანელისთვის ცნობილი არ უნდა გახდეს. იგი ადგენს დასკვნას დაცვაზე გასვლის რეკომენდაციის გაცემის ან არგაცემის შესახებ, რომელიც ხელმძღვანელსა და სტუდენტს უნდა ეცნობოს; უარყოფითი რეკომენდაცია დაცვაზე არდაშვების წინაპირობა არ არის.

დაცვა საჯაროა და რექტორის ბრძანებით შექმნილი კომისიის წინაშე ტარდება. პროცესი მოიცავს სტუდენტის 15-20-წუთიან მოხსენებას პრეზენტაციით, რეცენზიის გაცნობასა და დისკუსიას. კომისიის წევრი საკუთარი ხელმძღვანელობით შესრულებულ ნაშრომს არ აფასებს.

საბოლოო ქულა კომისიის წევრთა ინდივიდუალური შეფასებების საშუალო არითმეტიკულით გამოითვლება 100-ქულიანი სისტემის საფუძველზე:

კომისიის 100-ქულიანი შეფასება 10 ძირითად კრიტერიუმს ეყრდნობა: პრობლემის აქტუალობა (10 ქულა), პრაქტიკული და თეორიული მნიშვნელობა (15 ქულა), მეთოდოლოგიის შესაბამისობა (10 ქულა), ანალიზის სიღრმე და დასკვნების ორიგინალობა (15 ქულა), შედეგების დამაჯერებლობა (10 ქულა), ფორმატთან შესაბამისობა (5 ქულა), ლიტერატურა (5 ქულა), პრეზენტაცია (10 ქულა), კითხვებზე პასუხები და ტერმინოლოგია (15 ქულა), თვალსაჩინოების ეფექტიანობა (5 ქულა).

შეფასება სასწავლო ბარათში 2 სამუშაო დღეში აისახება. შედეგის გასაჩივრება შესაძლებელია გამოცხადებიდან 2 სამუშაო დღის ვადაში დასაბუთებული სააპელაციო განაცხადით. რექტორის ბრძანებით იქმნება დაცვის კომისიისგან განსხვავებული სააპელაციო კომისია (ნაშრომის ხელმძღვანელის, რეცენზენტისა და პროგრამის ხელმძღვანელის მონაწილეობის გარეშე), რომელიც ნაშრომის ხელახალი განხილვისა და დამატებითი დაცვის ან შეფასების ძალაში დატოვების შესახებ წყვეტს და გადაწყვეტილებას განაცხადის წარდგენიდან არაუგვიანეს 10 სამუშაო დღეში აცნობებს. გარდა ამისა, ხელმძღვანელის უარყოფითი დასკვნის (დაცვაზე დაუშვებლობის) გასაჩივრება სტუდენტს „სასწავლო პროცესის რეგულირების წესის“ მე-19 მუხლით, ელექტრონული სისტემით (emis.seu.edu.ge) შეუძლია, სადაც საჩივარს 5 დღის ვადაში პროგრამის ხელმძღვანელი განიხილავს.

ხშირად დასმული კითხვები

რა ვადებში ირჩევს მაგისტრანტი ნაშრომის თემასა და ხელმძღვანელს?

თემისა და ხელმძღვანელის შერჩევა მეოთხე სემესტრის დასაწყისში, აკადემიური რეგისტრაციის პერიოდში, სასწავლო პროცესის მართვის სისტემის მეშვეობით ხდება. თუ სტუდენტი ამ ვადაში არ გააკეთებს არჩევანს, იგი იმავე სემესტრში ნაშრომის შესრულების შესაძლებლობას კარგავს.

რა არის ნაშრომის მინიმალური მოცულობა და ტექნიკური პარამეტრები?

ნაშრომის მოცულობა შესავლიდან დასკვნის ჩათვლით სულ მცირე 50 გვერდი უნდა იყოს (დანართების გარეშე). ტექსტი იკრიფება Sylfaen-ის შრიფტით (ზომა 12, სათაურები 16/14), 1.5 ინტერვალით, A4 ფორმატზე, 1-ინჩიანი მინდვრებით. სქოლიო გვერდის ბოლოში მე-10 ზომის შრიფტით თავსდება.

რა წესები მოქმედებს Turnitin-ით პლაგიატის შემოწმებისას?

ნაშრომს პროგრამაში ხელმძღვანელი ტვირთავს. წესის მიხედვით, დამთხვევა 15%-ს არ უნდა აღემატებოდეს (ეთიკის კოდექსი ორიგინალი ტექსტის 85%-იან მინიმუმს ადგენს). პირველ ეტაპზე ხარვეზის აღმოჩენისას სტუდენტს გამოსასწორებლად არაუმეტეს 5 დღე ეძლევა. თუ საბოლოო ვერსიაშიც პლაგიატი დაფიქსირდა, ხელმძღვანელი ნაშრომს არ აფასებს და დეკანს მიმართავს, ხოლო პლაგიატის მინიმალური ნიშნები 0 ქულით შეფასების საფუძველია.

უშლის თუ არა ხელს რეცენზენტის უარყოფითი დასკვნა ნაშრომის დაცვაზე გასვლას?

არა, წესის მიხედვით რეცენზენტის უარყოფითი რეკომენდაცია დაცვაზე არდაშვების წინაპირობა არ არის. დაცვაზე დაშვებისთვის ხელმძღვანელის დადებითი დასკვნაა საჭირო, ხოლო საჯარო დაცვის პროცედურა რეცენზიის გაცნობასაც მოიცავს.

რა განსხვავებაა FX და F შეფასებებს შორის?

FX შეფასებისას (41–50 ქულა) სტუდენტს ეძლევა უფლება გადაამუშაოს ნაშრომი და მომდევნო სემესტრში წარადგინოს. F შეფასების მიღების შემთხვევაში (40 ქულა და ნაკლები) მაგისტრანტი იმავე ნაშრომის მომდევნო სემესტრში წარდგენის უფლებას კარგავს.

რა პროცედურით საჩივრდება დაცვის კომისიის შეფასება?

სტუდენტს უფლება აქვს შედეგის გამოცხადებიდან 2 სამუშაო დღეში შეიტანოს დასაბუთებული სააპელაციო განაცხადი. რექტორის ბრძანებით იქმნება დაცვის კომისიისგან განსხვავებული სააპელაციო კომისია, რომელიც გადაწყვეტილებას განაცხადის წარდგენიდან არაუგვიანეს 10 სამუშაო დღეში აცნობებს სტუდენტს.