საბაკალავრო ნაშრომის დაწერა საქართველოს ეროვნულ უნივერსიტეტში (სეუ)

საქართველოს ეროვნულ უნივერსიტეტ სეუ-ში (SEU) საბაკალავრო ნაშრომის მომზადება, გაფორმება და დაცვა რეგულირდება „საბაკალავრო ნაშრომის შესრულების ინსტრუქციითა“ და „ეთიკის კოდექსით“. წინამდებარე კონსპექტი აჯამებს ნაშრომის მიზნებს, 100-ქულიან შეფასების სისტემას, ტექნიკურ მოთხოვნებს, პლაგიატის თავიდან აცილების წესებსა და დისციპლინურ პასუხისმგებლობებს.

საბაკალავრო ნაშრომის მიზანი, მომზადების ეტაპები და დაცვის პროცედურა

საბაკალავრო ნაშრომი შემაჯამებელი სამუშაოა, რომლის დაცვაზე დაშვების წინაპირობა საგანმანათლებლო პროგრამით გათვალისწინებული სავალდებულო და შესაბამისი არჩევითი სასწავლო კურსებისა და პრაქტიკის (არსებობის შემთხვევაში) შესრულებაა. ნაშრომის მომზადების პროცესი დამამთავრებელი სემესტრის დასაწყისიდანვე რექტორის ბრძანებით დამტკიცებული თემისა და ხელმძღვანელის მეთვალყურეობით მიმდინარეობს, ხოლო საბოლოო შეფასება საჯარო დაცვაზე დარგობრივი კომისიის წინაშე ხდება.

დამამთავრებელი სემესტრის დასაწყისში თემატიკას აკადემიური პერსონალი ადგენს, რის შემდეგაც თემასა და ხელმძღვანელს პროგრამის ხელმძღვანელის წარდგინებით რექტორი ამტკიცებს. ხელმძღვანელი ზედამხედველობს ნაშრომის შესრულების პროცესს, სტუდენტს უწევს კონსულტაციებს (საკონტაქტო საათები) და აფასებს მომზადების პროცესს (შუალედური შეფასება). რეცენზენტს პროგრამის ხელმძღვანელი განსაზღვრავს; ის წერს მოკლე რეცენზიას, რომელიც კომისიას საჯარო დაცვამდე წარედგინება. თუ რეცენზენტი უარყოფით დასკვნას მოამზადებს, იგი ვალდებულია ამის შესახებ ხელმძღვანელსა და სტუდენტს წინასწარ, სულ მცირე 2 კვირით ადრე აცნობოს.

დასრულებული და დადგენილი წესით გაფორმებული ნაშრომი პლაგიატზე შემოწმებისა და რეცენზირებისთვის ხელმძღვანელთან იგზავნება. საჯარო დაცვისთვის იქმნება დარგობრივი კომისია, რომელსაც დეკანის წარდგინებით რექტორი ამტკიცებს, რომელიც მაქსიმუმ 3 წევრისგან შედგება (თავმჯდომარეობს დეკანი ან პროგრამის ხელმძღვანელი). კომისიას ბარდება ნაშრომის 1 ეგზემპლიარი. საჯარო დაცვის რეგლამენტი სულ მცირე 15 წუთს შეადგენს და სტუდენტს საილუსტრაციო მასალის გამოყენების უფლება ეძლევა.

საბაკალავრო ნაშრომის შეფასების სისტემა და კომპეტენციის ზღვრები

საბაკალავრო ნაშრომი 100-ქულიანი სისტემით ფასდება, სადაც 70 ქულა შუალედურ კომპონენტებს ეთმობა, ხოლო 30 ქულა - დასკვნით გამოცდას (საჯარო დაცვას). დაცვაზე დასაშვებად სტუდენტმა შუალედურ შეფასებაში მინიმუმ 30% (არანაკლებ 21 ქულა) უნდა დააგროვოს, ხოლო დასკვნით ეტაპზე კომპეტენციის მინიმალური ზღვარი 50%-ს (არანაკლებ 15 ქულას) შეადგენს.

შუალედური შეფასების 70 ქულა ორ ძირითად ნაწილად იყოფა: აქტიურობა (მაქსიმუმ 52 ქულა) და შუალედური გამოცდა (მაქსიმუმ 18 ქულა). აქტიურობის ქულები შემდეგნაირად ნაწილდება:

• ხელმძღვანელთან შეხვედრები (30 ქულა): სემესტრის განმავლობაში ტარდება 15 შეხვედრა (კვირაში ერთხელ), სადაც თითოეული შეხვედრა მაქსიმუმ 2 ქულით ფასდება. 2 ქულა იწერება, როცა სტუდენტი აქტიურობს, ადეკვატურად სვამს და პასუხობს კითხვებს და ითვალისწინებს შენიშვნებს; 1 ქულა ენიჭება კითხვების დასმის, შენიშვნების გათვალისწინების, თუმცა კითხვებზე არაადეკვატური პასუხის შემთხვევაში; 0 ქულა იწერება გამოუცხადებლობისას.
• რეცენზენტის შეფასება (22 ქულა): მოიცავს კვლევის თემას (8 ქულა), დარგობრივ ცოდნას (7 ქულა) და ლიტერატურის ხარისხს (7 ქულა).

შუალედური გამოცდა მე-7 კვირას ტარდება და ხელმძღვანელი მე-6 კვირის ჩათვლით შესრულებულ სამუშაოს აფასებს (კვლევის თემა - 6 ქულა, დარგობრივი ცოდნა - 6 ქულა, მოძიებული ლიტერატურის ხარისხი - 6 ქულა).

დასკვნითი გამოცდის 30 ქულა ნაწილდება ვიზუალურ და ტექნიკურ მხარეზე (8 ქულა: 4 ვიზუალური, 4 ტექნიკური) და შინაარსობრივ კომპონენტზე (22 ქულა: ნაშრომის სისრულე - 4, მსჯელობა და არგუმენტაცია - 4, ლიტერატურის გამოყენება - 4, აგებულება და ენობრივი გამართულობა - 4, პრეზენტაციის უნარი - 3, შეკითხვებზე პასუხი - 3). საბაკალავრო პროგრამის ყველა კომპონენტის წარმატებით შესრულებისა და ნაშრომის დადებითი შეფასებით (51-100 ქულა) დაცვის შემთხვევაში კურსდამთავრებულს ბაკალავრის აკადემიური ხარისხი ენიჭება. 41-50 ქულის (FX) მიღებისას კი ნაშრომის განმეორებით დაცვაზე წარდგენა იმავე სემესტრშია შესაძლებელი, არანაკლებ 5-დღიანი შუალედის დაცვით.

საბაკალავრო ნაშრომის ტექნიკური გაფორმების სტანდარტები

სეუ-ს ინსტრუქციის თანახმად, საბაკალავრო ნაშრომი განსაზღვრულ ტექნიკურ პარამეტრებს უნდა აკმაყოფილებდეს. დოკუმენტის მოცულობა A4 ფორმატის 30-დან 50 გვერდამდე უნდა მერყეობდეს. ტექსტის გასაფორმებლად გამოიყენება Sylfaen შრიფტი, სტანდარტული ზომებით, სტრიქონებს შორის 1.5 ინტერვალითა და დადგენილი ველებით.

ტექნიკური გაფორმების პარამეტრები შემდეგ მოთხოვნებს ეფუძნება:

• ტექსტის ზომა: ძირითადი ტექსტისთვის განკუთვნილია 12 ზომის შრიფტი, ხოლო სათაურებისა და ქვესათაურებისთვის - 14.
• ველების დაშორება: გვერდის მარცხენა ველი უნდა იყოს 3 სმ, მარჯვენა - 2 სმ, ზედა - 2.5 სმ, ხოლო ქვედა - 2.5 სმ.
• ნუმერაცია და ციტირება: ინომრება ყველა გვერდი თავფურცლის გარდა, თავისუფალი სივრცის ან გვერდის გამოტოვება დაუშვებელია. ლიტერატურის ციტირება ძირითად ტექსტში (როგორც წესი, აბზაცის ბოლოს) კვადრატულ ფრჩხილებში არაბული ციფრებით ხდება, სქოლიოს შრიფტის ზომა კი 10-ია.

ინსტრუქციის მიხედვით, ნაშრომის სტრუქტურაში უნდა იყოს: თავფურცელი (დანართი N1-ის ნიმუშით), სარჩევი (თავების, ქვეთავებისა და პარაგრაფების დასახელებით და გვერდის ნომრებით), შესავალი (თემის აქტუალურობის დასაბუთება, მიზნები, ამოცანები, საკვლევი საგანი და გამოყენებული მეთოდები), ძირითადი ნაწილი (შეიძლება დაიყოს თავებად), დასკვნა, გამოყენებული ლიტერატურის ნუსხა (ანბანური თანმიმდევრობით, ჯერ ქართულენოვანი, შემდეგ უცხოენოვანი გამოცემები), დანართები (საჭიროების შემთხვევაში) და მოკლე ანოტაცია არაუმეტეს 150 სიტყვისა.

აკადემიური ეთიკა, პლაგიატი და ორიგინალობის მოთხოვნები

სეუ-ს ეთიკის კოდექსის მიხედვით, პლაგიატი არის ნებისმიერი ტექსტი, ფრაზა, იდეა თუ კვლევის მონაცემი, რომელსაც პირი საკუთარ ნაშრომში ავტორის ან წყაროს მითითების გარეშე იყენებს. პლაგიატის აღმოსაჩენად უნივერსიტეტში სპეციალური პროგრამა Turnitin გამოიყენება. პლაგიატის შემთხვევაში სტუდენტი ვერ მიიღებს დამაკმაყოფილებელ შეფასებას ან გაუუქმდება უკვე მიღებული დამაკმაყოფილებელი შეფასება.

პლაგიატის ძირითად გამოვლინებებს მიეკუთვნება ციტირება ბრჭყალებისა და წყაროს მითითების გარეშე, ზედაპირული პერიფრაზირება, ინტერნეტ-მასალებისა და კვლევის მონაცემების (მათ შორის საკუთარი გამოქვეყნებული ნაშრომის) დაუმოწმებლად გამოყენება. თავიდან ასაცილებლად აუცილებელია ზუსტი წყაროების მითითება, ბრჭყალების დასმა და პერიფრაზის დროს ტექსტის ენობრივი განსხვავებულობის უზრუნველყოფა ავტორის მთავარი აზრის შენარჩუნებით.

სხვადასხვა ტიპის ნაშრომისთვის ეთიკის კოდექსი და ინსტრუქცია ორიგინალი ტექსტის მინიმალურ ზღვრებს აწესებს. ორიგინალ ტექსტად ითვლება მასალა ციტატების, პერიფრაზისა და სხვა წყაროების გარეშე:

ეთიკის კოდექსის მიხედვით, სტუდენტური ნაშრომი, რომელიც ამ ზღვარს ვერ აკმაყოფილებს, არ შეფასდება.

დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომები და სანქციები

ეთიკის კოდექსის მიხედვით, სტუდენტის მიერ პლაგიატის ჩადენის ფაქტი დისციპლინური წარმოების გარეშე, სეუ-ს მარეგულირებელი აქტებით განსაზღვრული წესით განიხილება: სტუდენტი ვერ მიიღებს დამაკმაყოფილებელ შეფასებას ან გაუუქმდება მიღებული დამაკმაყოფილებელი შეფასება, ხოლო სერიოზული ან მრავალჯერადი დარღვევის შემთხვევაში შესაძლებელია უფრო მკაცრი სანქცია განისაზღვროს. კოდექსის მე-13 მუხლი დისციპლინური გადაცდომისთვის შემდეგ ზომებს ითვალისწინებს.

სტუდენტს შესაძლებელია შეეფარდოს:

1. გაფრთხილება;
2. საყვედური;
3. სასტიკი საყვედური;
4. სეუ-ს სტიპენდიით, ლეპტოპით/ვაუჩერით ან ფინანსური შეღავათებით („SEU გრანტი“, მედლოსნები, დევნილები, საინგილოში მცხოვრებლები და სხვა) სარგებლობის უფლების შეზღუდვა ან შეწყვეტა;
5. მიყენებული ზიანის ანაზღაურება;
6. სტუდენტის სტატუსის შეწყვეტა.

ხშირად დასმული კითხვები

რა მინიმალური ქულაა საჭირო საბაკალავრო ნაშრომის დასაცავად?

საბაკალავრო ნაშრომის წარმატებით დასაცავად სტუდენტმა ჯამურად სულ მცირე 51 ქულა უნდა დააგროვოს. ამასთან, აუცილებელია შუალედურ შეფასებაში მინიმუმ 21 ქულის (30%), ხოლო დასკვნით საჯარო დაცვაზე არანაკლებ 15 ქულის (50%) მიღება.

რა ხდება 41-50 ქულის (FX შეფასების) მიღების შემთხვევაში?

41-დან 50 ქულამდე მიღებისას სტუდენტს ეძლევა ნაშრომის განმეორებით დაცვის უფლება. განმეორებითი დაცვა ინიშნება იმავე სემესტრში, ძირითადი დაცვიდან არანაკლებ 5-დღიანი შუალედის დაცვით.

რა მოცულობის უნდა იყოს საბაკალავრო ნაშრომი და რა შრიფტით იკრიფება?

ნაშრომის მოცულობა უნდა შეადგენდეს A4 ფორმატის 30-დან 50 გვერდამდე. ტექსტი იკრიფება Sylfaen შრიფტით: ძირითადი ტექსტის ზომაა 12, სათაურებისა და ქვესათაურების - 14, ხოლო სტრიქონებს შორის ინტერვალი - 1.5.

რა პროგრამით მოწმდება პლაგიატი სეუ-ში და რა არის ორიგინალობის მინიმალური ზღვარი?

პლაგიატის ამოცნობისთვის უნივერსიტეტში გამოიყენება პროგრამა Turnitin. ორიგინალი ტექსტის მინიმალური მოცულობა ინსტრუქციის მიხედვით უნდა შეადგენდეს არანაკლებ 65%-ს, ხოლო ეთიკის კოდექსის მიხედვით - მინიმუმ 60%-ს.

როგორ ფასდება ხელმძღვანელთან შეხვედრები?

ხელმძღვანელთან შეხვედრებს ეთმობა 30 ქულა (15 შეხვედრა, თითო მაქსიმუმ 2 ქულა). აქტიურობის, ადეკვატური კითხვა-პასუხისა და შენიშვნების გათვალისწინებისას იწერება 2 ქულა, კითხვებზე არაადეკვატური პასუხისას - 1 ქულა, ხოლო გამოუცხადებლობისას - 0 ქულა.

რა სანქცია ემუქრება სტუდენტს პლაგიატის აღმოჩენისას?

პლაგიატის გამოვლენის შემთხვევაში სტუდენტი ვერ მიიღებს დამაკმაყოფილებელ შეფასებას ან გაუუქმდება მიღებული შეფასება. სერიოზული ან მრავალჯერადი დარღვევის შემთხვევაში შესაძლებელია უფრო მკაცრი სანქცია განისაზღვროს; ეთიკის კოდექსით გათვალისწინებული დისციპლინური ზომები გაფრთხილებიდან სტუდენტის სტატუსის შეწყვეტამდე მერყეობს.