საბაკალავრო და სამაგისტრო ნაშრომი
სამაგისტრო ნაშრომის დაწერა საერთაშორისო შავი ზღვის უნივერსიტეტში (IBSU)
შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტში (IBSU) სამაგისტრო ნაშრომის მომზადებასა და დაცვას „სამაგისტრო ნაშრომის შესრულების, დაცვისა და შეფასების წესი“ არეგულირებს. ნაშრომი დამამთავრებელ სემესტრში სრულდება (თემა და ხელმძღვანელი მეოთხე სემესტრის დასაწყისში აირჩევა), სულ მცირე 50 გვერდს მოიცავს და Turnitin-ის ანტიპლაგიატის პროგრამაში მოწმდება, სადაც დასაშვები დამთხვევის მაქსიმალური ზღვარი 15%-ია. ნაშრომის დაცვაზე გასასვლელად ხელმძღვანელის დადებითი დასკვნაა აუცილებელი, თუმცა რეცენზენტის უარყოფითი რეკომენდაცია სტუდენტის დაცვაზე გასვლას არ აბრკოლებს. საბოლოო შეფასება კი 100-ქულიანი სისტემით საჯარო დაცვის საფუძველზე იწერება, რომლის გასაჩივრებაც სპეციალურ სააპელაციო კომისიაშია შესაძლებელი.
როგორ ხდება სამაგისტრო თემის შერჩევა და ხელმძღვანელთან თანამშრომლობა?
სტუდენტი თემასა და ხელმძღვანელს მეოთხე სემესტრის დასაწყისში, აკადემიური რეგისტრაციის ვადებში სასწავლო პროცესის მართვის სისტემის მეშვეობით ირჩევს. ხელმძღვანელად დოქტორის ხარისხის მქონე პირი ინიშნება შესაბამისი სამეცნიერო პუბლიკაციებით, და ერთი პირი ერთდროულად არაუმეტეს ხუთი სამაგისტრო ნაშრომის ხელმძღვანელი შეიძლება იყოს. ხელმძღვანელთან ერთად თანახელმძღვანელი შეიძლება იყოს შესაბამის დარგში პრაქტიკული გამოცდილების მქონე აკადემიური ან მოწვეული პერსონალი. დაცვაზე დაშვება პირდაპირ ხელმძღვანელის დადებით შეფასებაზეა დამოკიდებული.
თემატიკისა და ხელმძღვანელების ჩამონათვალს სკოლის საბჭო ამტკიცებს. სტუდენტი, რომელიც აკადემიური რეგისტრაციის პერიოდში თემასა და ხელმძღვანელს არ აირჩევს, ამავე სემესტრში სამაგისტრო ნაშრომის შესრულების შესაძლებლობას კარგავს. ამასთან, უნივერსიტეტის რეგულაციით, დაცული სამაგისტრო თემის, კვლევის თეზისის ან მიმართულების გამეორება დაცვიდან 2 სასწავლო წლის განმავლობაში დაუშვებელია. თემა აქტუალურ, მაგრამ არა ძალიან ფართო პრობლემას უნდა ეხებოდეს, რომლის ანალიზისას სტუდენტმა ორიგინალურობის ჩვენება უნდა შეძლოს.
სტუდენტს ყოველკვირეული კონსულტაციის მიღების უფლება უნივერსიტეტის გრაფიკით ან ელექტრონულად შეთანხმებული ფორმატით აქვს. მართალია, ხელმძღვანელს წყაროებისა და გეგმის დახვეწის შეთავაზება შეუძლია, მაგრამ წესის მიხედვით სტუდენტი არ არის ვალდებული ხელმძღვანელის მითითებები გაითვალისწინოს. თუ ხელმძღვანელი თავის მოვალეობებს არ ასრულებს, სტუდენტს შეუძლია სამაგისტრო პროგრამის ხელმძღვანელს დასაბუთებული საჩივარი წარუდგინოს.
მუშაობის პროცესში ხელმძღვანელი ვალდებულია სამსახურებრივი ელფოსტა გამოიყენოს, სტუდენტს ნაშრომის შესრულების წესი გაუზიაროს, გეგმის შედგენაში დაეხმაროს და მას ზედამხედველობა გაუწიოს, ნაშრომის შინაარსსა და აკადემიურ სტილზე მითითებები მისცეს და ნაშრომი თავად ატვირთოს ანტიპლაგიატის პროგრამა Turnitin-ში. დასრულებულ ნაშრომზე ხელმძღვანელი შეფასების უწყისს ავსებს და დაცვაზე დაშვების ან არდაშვების შესახებ დასკვნას ადგენს. ნაშრომს მსვლელობა მხოლოდ დადებითი დასკვნის შემთხვევაში ეძლევა.
აკადემიური კეთილსინდისიერების სტანდარტები და პლაგიატის კონტროლი
წესის მიხედვით, ანტიპლაგიატის პროგრამაში ატვირთულ საბოლოო ნაშრომში დასაშვებია ტექსტის დამთხვევა არაუმეტეს 15%-ისა. აკადემიური კეთილსინდისიერების პოლიტიკის მიხედვით კი დოკუმენტით დამოწმებული პირდაპირი ციტირება ნაშრომის 15%-ს არ უნდა აღემატებოდეს, ხოლო დაუმოწმებელი ტექსტი არ დაიშვება (0%). პლაგიატის მინიმალური ნიშნების აღმოჩენაც კი ნაშრომის ნულოვანი ქულით შეფასების საფუძველი ხდება.
ნაშრომს Turnitin-ში ხელმძღვანელი ტვირთავს. თუ პირველ ეტაპზე, ნაშრომის პროექტში, დამთხვევა დასაშვებზე მაღალია ან პლაგიატი ფიქსირდება, სტუდენტს ხარვეზის გამოსასწორებლად 5 კალენდარული დღე ეძლევა, და ხელმძღვანელს საბოლოო ვერსიას Word-ისა და PDF-ის ფორმატებში წარუდგენს. თუ საბოლოო ვერსიაშიც პლაგიატი დაფიქსირდება, ხელმძღვანელი ნაშრომს არ აფასებს და სკოლის დეკანს მიმართავს; შემდგომი რეაგირება ეთიკის კოდექსით რეგულირდება.
პლაგიატის ძირითადი სახეები აკადემიური კეთილსინდისიერების პოლიტიკის მიხედვით:
- პირდაპირი პლაგიატი: სხვისი ტექსტის უცვლელად გადმოწერა მითითების გარეშე.
- თვითპლაგიატი: საკუთარი ძველი მოსაზრებებისა თუ ნაშრომის გამოყენება წყაროს მითითების გარეშე.
- მოზაიკური პლაგიატი: სხვადასხვა წყაროს გაერთიანება ან პერიფრაზირება ავტორების დაუმოწმებლად.
- შემთხვევითი პლაგიატი: დაუდევრობით სხვისი ტექსტის გამოყენება ციტირების გარეშე.
წესის მიხედვით, აკადემიური პატიოსნების დარღვევად ითვლება, მათ შორის, ინფორმაციის გაყალბება ან მისი მცდელობა, სხვისი ნამუშევრიდან გამომდინარე დასკვნების წყაროს მითითების გარეშე მოყვანა და კვლევის შედეგების განზრახ არასწორი ინტერპრეტირება. სამაგისტრო ნაშრომში პლაგიატის დადასტურებისას სტუდენტის მიმართ დისციპლინური ღონისძიებები ვრცელდება ეთიკის კოდექსისა და შიდა რეგულაციების შესაბამისად, ხოლო აკადემიური კეთილსინდისიერების პოლიტიკის მიხედვით, დარღვევის შემცველი ნაშრომის უნივერსიტეტის სახელით გამოქვეყნება იკრძალება.
სამაგისტრო ნაშრომის სტრუქტურა, მოცულობა და ტექნიკური გაფორმება
სამაგისტრო ნაშრომის ძირითადი ტექსტის მოცულობა, შესავლიდან დასკვნის ჩათვლით, არანაკლებ 50 გვერდს უნდა შეადგენდეს. ტექსტი Sylfaen-ის შრიფტით ფორმდება (ზომა 12, ინტერვალი 1.5), A4 ფორმატის ფურცელზე, ერთინჩიანი მინდვრებით. სტრუქტურის თითოეული შემადგენელი ნაწილი ახალი გვერდიდან იწყება და მისი სათაური ფურცლის ცენტრშია.
ნაშრომის სტრუქტურა შემდეგი კომპონენტებისგან შედგება:
- თავფურცელი: სატიტულო გვერდი ზუსტად გაწერილი შრიფტის ზომებით (უნივერსიტეტი - 18 pt, ავტორი და სათაური - 16 pt, პროგრამა, ხარისხი და ხელმძღვანელი - 14 pt).
- ანოტაცია: 150-200 სიტყვა ქართულ და ინგლისურ ენებზე, სადაც მოკლედ აისახება თემის აქტუალობა, მთავარი მიზანი, ამოცანები, კვლევის საგანი, ობიექტი, ძირითადი შედეგები და სიახლე.
- სარჩევი: გვერდების არაბული ნუმერაცია სარჩევის მომდევნო გვერდიდან იწყება, მარჯვენა მინდორთან.
- შესავალი: პრობლემის აქტუალობა, კვლევის მიზანი და ამოცანები, მეთოდოლოგია, ლიტერატურის მიმოხილვა და ნაშრომის აგებულების მოკლე აღწერა.
- ძირითადი ტექსტი: თავები და ქვეთავები; ყოველი თავი ახალი გვერდიდან იწყება, ქვეთავები კი იმავე გვერდზე გრძელდება.
- დასკვნა: პასუხი საკვლევ კითხვაზე/კითხვებზე, კონკრეტული შედეგები და მათი მნიშვნელობა; შეიძლება ჩამოყალიბდეს რეკომენდაციებიც.
- გამოყენებული ლიტერატურა: ანბანური თანმიმდევრობით (ჯერ ქართულენოვანი, შემდეგ უცხოენოვანი წყაროები).
- დანართები (არასავალდებულო): არსებობის შემთხვევაში დანართები უნდა გადაინომროს და დასათაურდეს.
- დამხმარე მაჩვენებლები (არასავალდებულო).
ციტირებისას გვერდის ქვედა სქოლიო (Footnote, შრიფტის ზომა 10, ინტერვალი 1) გამოიყენება. ციტატა ორმაგ ქართულ ბრჭყალებში („ “) ისმება. ელექტრონული ფაილის სახელწოდება კი ინგლისურად იწერება: ავტორის გვარი, სახელი, Master's Thesis და წელი (მაგალითად: Sikharulidze Nino, Master's Thesis 2025).
რეცენზირების ეტაპი და საჯარო დაცვის პროცესი
ხელმძღვანელის დადებითი შეფასებისა და ანტიპლაგიატზე შემოწმების შემდეგ ნაშრომი რეცენზენტს გადაეცემა. რეცენზენტის ვინაობა რეცენზიის წარდგენამდე სტუდენტისთვის და ხელმძღვანელისთვის ცნობილი არ უნდა გახდეს. საგულისხმოა, რომ რეცენზენტის უარყოფითი დასკვნა სტუდენტის დაცვაზე გასვლას არ აბრკოლებს. საჯარო დაცვა 15-20-წუთიან პრეზენტაციას, რეცენზიის გაცნობასა და კომისიის წინაშე დისკუსიას მოიცავს.
რეცენზენტი სამაგისტრო პროგრამის ხელმძღვანელის რეკომენდაციით შეირჩევა. მისი დასკვნა დაცვაზე გასვლის ან არგასვლის შესახებ რეკომენდაციას შეიცავს და ხელმძღვანელსა და სტუდენტს უნდა ეცნობოს, თუმცა უარყოფითი რეკომენდაციის შემთხვევაშიც სტუდენტი კომისიის წინაშე გამოსვლის უფლებას ინარჩუნებს.
დაცვის კომისია უნივერსიტეტის პრეზიდენტის ბრძანებით მტკიცდება დეკანის წარდგინების საფუძველზე. კომისიის წევრები დოქტორის ხარისხის ან შესაბამისი პროფესიული გამოცდილების მქონე პირები არიან. თუ ნაშრომის ხელმძღვანელი ამავე დროს კომისიის წევრიცაა, ის საკუთარი მაგისტრანტის შეფასების პროცესში მონაწილეობას არ იღებს. დაცვა საჯარო ხასიათისაა და სტუდენტის მოხსენების შემდეგ კითხვა-პასუხის რეჟიმში გრძელდება.
შეფასების სისტემა, შედეგები და გასაჩივრების წესი
სამაგისტრო ნაშრომი ერთჯერადად, 100-ქულიანი სისტემით, ათი წინასწარ განსაზღვრული კრიტერიუმის მიხედვით ფასდება. დადებით შეფასებად 51-დან 100 ქულამდე მიღება ითვლება (A-E კატეგორიები). 51 ქულაზე ნაკლების მიღებისას უარყოფითი შეფასება იწერება (FX ან F), რომელთა შედეგებიც განსხვავდება.
კომისიის თითოეული წევრი ნაშრომს ინდივიდუალურად აფასებს ისეთი კომპონენტებით, როგორიცაა აქტუალობა (10 ქულა), თეორიული და პრაქტიკული მნიშვნელობა (15 ქულა), მეთოდოლოგია (10 ქულა), ანალიზის სიღრმე და დასკვნების ორიგინალობა (15 ქულა), შედეგების დამაჯერებლობა (10 ქულა), უნივერსიტეტის ფორმატთან/აკადემიურ სტილთან შესაბამისობა (5 ქულა), ლიტერატურა (5 ქულა), პრეზენტაცია (10 ქულა), კითხვებზე პასუხი (15 ქულა) და თვალსაჩინოება (5 ქულა). საბოლოო ქულა საშუალო არითმეტიკულია.
| შეფასება | ქულათა ინტერვალი | სტატუსი და აკადემიური შედეგი |
|---|---|---|
| FX | 41–50 ქულა | ვერ ჩააბარა. სტუდენტს ეძლევა უფლება, გადაამუშაოს ნაშრომი და დაიცვას მომდევნო სემესტრში. |
| F | 40 ქულა და ნაკლები | ჩაიჭრა. სტუდენტი კარგავს იმავე სამაგისტრო ნაშრომის წარდგენის უფლებას. |
დაცვის შედეგი სასწავლო ბარათში 2 სამუშაო დღეში აისახება. სტუდენტს უფლება აქვს, შედეგების გამოცხადებიდან 2 სამუშაო დღის ვადაში შეიტანოს სააპელაციო განაცხადი. პრეზიდენტის ბრძანებით დამოუკიდებელი სააპელაციო კომისია იქმნება (რომელშიც ხელმძღვანელი, რეცენზენტი და პროგრამის ხელმძღვანელი ვერ შევლენ), რომელიც ნაშრომის ხელახალი განხილვისა და დამატებითი დაცვის ან შეფასების ძალაში დატოვების შესახებ წყვეტს და გადაწყვეტილებას განაცხადის წარდგენიდან არაუგვიანეს 10 სამუშაო დღეში აცნობებს. გარდა ამისა, ხელმძღვანელის უარყოფითი შეფასება შესაძლოა გასაჩივრდეს ელექტრონულ სისტემაში (emis.ibsu.edu.ge) სასწავლო პროცესის რეგულირების წესის მე-19 მუხლის შესაბამისად.
ხშირად დასმული კითხვები
რა მოცულობის უნდა იყოს სამაგისტრო ნაშრომი?
ნაშრომის ძირითადი ტექსტის მოცულობა შესავლიდან დასკვნის ჩათვლით სულ მცირე 50 გვერდს უნდა შეადგენდეს. ამ მოცულობაში გამოყენებული ლიტერატურის სია და დანართები არ შედის. ტექსტი Sylfaen-ის შრიფტით (ზომა 12), 1.5 ინტერვალითა და 1-ინჩიანი მინდვრებით იკრიფება.
რამდენია ტექსტის მსგავსების დასაშვები ზღვარი Turnitin-ში?
Turnitin-ის პროგრამაში დასაშვები დამთხვევის მაქსიმალური ზღვარი 15%-ს შეადგენს. აკადემიური კეთილსინდისიერების პოლიტიკის მიხედვით, დაუმოწმებელი ტექსტი არ დაიშვება (0%). თუ ნაშრომის პროექტში დამთხვევა დასაშვებზე მაღალია, სტუდენტს ხარვეზების გამოსასწორებლად ხუთი დღე ეძლევა, ხოლო საბოლოო ვერსიაში პლაგიატის მინიმალური ნიშნების გამოვლენა 0 ქულით შეფასების საფუძველია.
უშლის თუ არა ხელს რეცენზენტის უარყოფითი დასკვნა დაცვაზე გასვლას?
უნივერსიტეტის წესის თანახმად, რეცენზენტის უარყოფითი რეკომენდაცია ნაშრომის დაცვაზე არდაშვების წინაპირობა არ არის. დაშვების მთავარი ფილტრი ხელმძღვანელის დადებითი შეფასებაა. რეცენზენტის უარყოფითი პოზიციის მიუხედავად, სტუდენტს საჯარო დაცვის კომისიის წინაშე წარდგომა შეუძლია.
რა განსხვავებაა FX და F შეფასებებს შორის?
FX შეფასებისას (41-50 ქულა) სტუდენტს ნაშრომის გადამუშავებისა და მომდევნო სემესტრში ხელახლა დაცვის უფლება ეძლევა. F შეფასების მიღებისას კი (40 ქულა და ნაკლები) სტუდენტი ამავე სამაგისტრო ნაშრომის წარდგენის უფლებას კარგავს.
რა ვადებში შეიძლება დაცვის შედეგების გასაჩივრება?
სტუდენტს უფლება აქვს, დაცვის შედეგების გამოცხადებიდან არაუგვიანეს 2 სამუშაო დღისა შეიტანოს დასაბუთებული სააპელაციო განაცხადი. პრეზიდენტის ბრძანებით შექმნილი სააპელაციო კომისია გადაწყვეტილებას განაცხადის წარდგენიდან არაუგვიანეს 10 სამუშაო დღის ვადაში აცნობებს სტუდენტს.
რა ენაზე იწერება და რამდენ ხანს გრძელდება დაცვა?
ქართულენოვან პროგრამაზე ნაშრომი ქართულად სრულდება, ხოლო ინგლისურენოვანზე - ინგლისურ ენაზე. საჯარო დაცვისას სტუდენტის პრეზენტაციას 15-20 წუთი ეთმობა, რასაც რეცენზიის გაცნობა და კომისიის წევრებთან დისკუსია მოჰყვება.
ნახე, როგორ ვწერთ — საბაკალავრო ნაშრომის ნიმუში