საბაკალავრო ნაშრომის დაწერა კავკასიის უნივერსიტეტში

კავკასიის უნივერსიტეტში, იმ პროგრამებზე, რომლებიც მას ითვალისწინებს, საბაკალავრო ნაშრომი სწავლის დასკვნითი ეტაპია, რომელიც სტუდენტის დარგობრივ ცოდნასა და პრაქტიკულ უნარებს აჯამებს. აქ თავმოყრილია ნაშრომის სპეციფიკა სხვადასხვა საბაკალავრო პროგრამისთვის (კომპიუტერული მეცნიერება, ინჟინერია, ტურიზმი), ხელოვნური ინტელექტის გამოყენების მკაცრად განსაზღვრული ეთიკური ჩარჩო, პლაგიატის პრევენციისა და სანქცირების მექანიზმები, შეფასების სისტემა და წარჩინების დიპლომის თუ პრეზიდენტის რჩეულის სტატუსის მინიჭების წესები.

საბაკალავრო ნაშრომის როლი და პროგრამული სტრუქტურა

კავკასიის უნივერსიტეტში საბაკალავრო ნაშრომის არსებობას, კრედიტებსა და ფორმას კონკრეტული საგანმანათლებლო პროგრამა განსაზღვრავს. იმ პროგრამებში, რომლებიც მას ითვალისწინებს, ნაშრომი სწავლების ბოლო და ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი კომპონენტია. ტექნოლოგიურ და საინჟინრო მიმართულებებზე იგი რეალური პროდუქტის შექმნასა და პრეზენტაციას გულისხმობს, ხოლო ტურიზმის პროგრამაში დარგობრივი სავალდებულო მოდულის ნაწილს შეადგენს და 10 ECTS კრედიტს მოიცავს.

კომპიუტერული მეცნიერების (ქართულენოვან და ინგლისურენოვან) პროგრამებზე საბაკალავრო ნაშრომი სტუდენტებს საშუალებას აძლევს, სწავლის დამთავრებამდე რეალური პროდუქტი რეალური კომპანიებისთვის შექმნან, ნაშრომის თითოეულ ეტაპზე კი ლექტორები მათ კვალიფიციურ კონსულტაციებს უწევენ. ეს პროცესი გუნდური მუშაობის, მომხმარებლებთან ურთიერთობის, მოლაპარაკებების წარმოების, პრობლემის განსაზღვრისა და პრეზენტაციის უნარებს ავითარებს და მომავალ დამსაქმებლებთან კონტაქტის დამყარებასაც უწყობს ხელს.

პროგრამების მიხედვით სასწავლო ხანგრძლივობა და კრედიტების განაწილება განსხვავდება:

აკადემიური დავალიანების შემთხვევაში, კომპიუტერული მეცნიერებისა და ელექტრონიკისა და კომპიუტერული ინჟინერიის პროგრამებზე სტუდენტს სტატუსის შენარჩუნებით სწავლის გაგრძელება დამატებით არაუმეტეს 4 სემესტრის განმავლობაში შეუძლია. ტურიზმის პროგრამაში 1 ECTS კრედიტი 25 საათს უდრის, რაც საკონტაქტო (ლექცია, სემინარი, პრაქტიკუმი) და დამოუკიდებელ მუშაობას მოიცავს.

ხელოვნური ინტელექტის (AI) გენერაციული ხელსაწყოების გამოყენების ეთიკური ნორმები

გენერაციული ხელოვნური ინტელექტის (მაგალითად, „ჩატ-ჯიპიტი“, „ჯემინი“) გამოყენების დამალვა აკადემიური კეთილსინდისიერების დარღვევად ითვლება. საბაკალავრო ნაშრომზე მუშაობისას ხელოვნური ინტელექტის გამოყენება დასაშვებია მხოლოდ დამხმარე მიზნებისთვის, ხოლო ნაშრომის ძირითადი, ორიგინალური ნაწილები თავად სტუდენტმა უნდა შექმნას.

ტექნოლოგიური ხელსაწყოების გამოყენება ნებადართულია წყაროების მოძიების, წყაროზე მოკლე ინფორმაციის მიღების, კვლევის გეგმის შედგენისა და ტექსტის გრამატიკული კორექტირების ეტაპზე. ამასთან, კატეგორიულად დაუშვებელია ხელოვნური ინტელექტის გამოყენება კვლევის, მიგნებების, დასკვნებისა და რეკომენდაციების შესაქმნელად. ტექსტის პირდაპირი გადმოწერა (copy-paste) პლაგიატს უთანაბრდება. ლექტორს უფლება აქვს, სილაბუსში დამატებითი შეზღუდვები გაწეროს ან კონკრეტულ აქტივობაზე ამ ხელსაწყოების გამოყენება აკრძალოს.

გენერირებული მასალის გამოყენებისას აუცილებელია სათანადო დამოწმება:

• შიდატექსტური ციტირება: (Open AI, 2024)
• გამოყენებული ლიტერატურის სიაში: OpenAI (2024). ChatGPT (version) [Large Language Model]. [URL] ან Google. (n.d.). Gemini: A new generative tool. Retrieved Month Day, Year, from [URL]

კვლევის მეთოდოლოგიაში დეტალურად უნდა აღიწეროს გამოყენებული ბრძანება (prompt), თარიღი და მიზანი (მონაცემთა ანალიზი, ლიტერატურის მიმოხილვა თუ სტრუქტურის შედგენა), ხოლო გამოყენებული ბრძანებები და მიღებული ტექსტები ნაშრომს დანართის სახით უნდა დაერთოს. შინაარსობრივ სისწორეზე, შეცდომების გასწორებასა და პირველწყაროების გადამოწმებაზე პასუხისმგებლობა სრულად სტუდენტს ეკისრება.

აკადემიური კეთილსინდისიერება და პლაგიატის ფორმები

პლაგიატი სხვისი სიტყვების, იდეების, მონაცემების ან ინტელექტუალური საკუთრების საკუთარ ნაშრომში მითითებისა და ციტირების გარეშე გამოყენებას გულისხმობს. აკადემიური სიყალბის თავიდან ასაცილებლად სტუდენტმა ზუსტად უნდა მიუთითოს ყველა წყარო, ციტატები ჩასვას ბრჭყალებში და პერიფრაზირებისას შეცვალოს ენობრივი ფორმა ძირითადი აზრის შენარჩუნებით.

უნივერსიტეტის მარეგულირებელი დოკუმენტები პლაგიატის რამდენიმე ძირითად ფორმას განასხვავებს:

საკუთარი ადრინდელი გამოქვეყნებული მასალის გამოყენებაც კი სათანადო ციტირებას საჭიროებს. ნაშრომში სრულად და ზუსტად უნდა მიეთითოს გამოყენებული ლიტერატურის ყველა წყარო, მასალა კი პლაგიატის არიდების პროგრამით უნდა შემოწმდეს.

პლაგიატის პრევენცია და სანქციების სისტემა

პლაგიატის პრევენციისთვის კავკასიის უნივერსიტეტში სავალდებულო სასწავლო კურსის სახით აკადემიური წერა და კვლევის მეთოდები ისწავლება. საბაკალავრო ნაშრომები პლაგიატის საწინააღმდეგო სპეციალური პროგრამით მოწმდება, რის საფუძველზეც ხელმძღვანელი მსგავსების შესახებ ოფიციალურ დასკვნას წერს. პლაგიატის დადგენის შემთხვევაში ნაშრომი დაცვაზე არ დაიშვება.

დარღვევებს აკადემიური კეთილსინდისიერებისა და დისციპლინის დაცვის მუდმივმოქმედი კომისია განიხილავს, რომელსაც სტუდენტის მიმართ შემდეგი სანქციების გამოყენება შეუძლია:

• სიტყვიერი ან წერილობითი გაფრთხილება (მათ შორის ელექტრონული ფოსტით),
• დავალების ან ნაშრომის ხელახლა შესრულება,
• ქულის დაკლება ან განულება,
• სასწავლო კურსში უარყოფითი შეფასების (F) მიღება,
• სტუდენტის სტატუსის შეჩერება ერთი სემესტრით,
• სტუდენტის სტატუსის შეწყვეტა,
• უკვე მინიჭებული აკადემიური ხარისხის ჩამორთმევა.

სანქციის განსაზღვრისას კომისია შემამსუბუქებელ და დამამძიმებელ გარემოებებს ითვალისწინებს. შემამსუბუქებელ გარემოებად შეიძლება ჩაითვალოს, თუ საბაკალავრო პროგრამის სტუდენტმა დარღვევა სწავლების პირველივე ეტაპზე გაუცნობიერებლად ჩაიდინა და მანამდე მის მიმართ დისციპლინური ზომა არ გამოუყენებიათ. დამამძიმებელია განმეორებითი დარღვევა ან უნივერსიტეტისთვის, პერსონალისთვის თუ სხვა სტუდენტისთვის ზიანის მიყენება.

შეფასების სისტემა და აკადემიური ხარისხის მინიჭება

კავკასიის უნივერსიტეტში 100-ქულიანი შეფასების სისტემა მოქმედებს, რომელიც ხუთი სახის დადებით და ორი სახის უარყოფით შეფასებას მოიცავს. გამოცდების ჩატარების წესის შესახებ დებულების მე-11 მუხლის თანახმად, საბაკალავრო ნაშრომში მიღებული შეფასების გასაჩივრების წესი სკოლების შესაბამის ნორმატიულ დოკუმენტებშია მოცემული.

შეფასების სკალა შემდეგნაირად ნაწილდება:

• (A) ფრიადი: 91–100 ქულა.
• (B) ძალიან კარგი: 81–90 ქულა.
• (C) კარგი: 71–80 ქულა.
• (D) დამაკმაყოფილებელი: 61–70 ქულა.
• (E) საკმარისი: 51–60 ქულა.
• (FX) ვერ ჩააბარა: 41–50 ქულა.
• (F) ჩაიჭრა: 40 ქულა და ნაკლები.

ბაკალავრის აკადემიური ხარისხი ენიჭება სტუდენტს სკოლის საბჭოს გადაწყვეტილებით, პროგრამით გათვალისწინებული ყველა კრედიტის დაგროვებისა და მოთხოვნების შესრულების შემდეგ.

ხშირად დასმული კითხვები

რა მიზნებისთვისაა ნებადართული AI-ის გამოყენება საბაკალავრო ნაშრომში?

ხელოვნური ინტელექტის გამოყენება ნებადართულია წყაროების მოსაძიებლად, მათ შესახებ მოკლე ინფორმაციის მისაღებად, კვლევის გეგმის შესადგენად და ტექსტის გრამატიკული შესწორებისთვის. ნაშრომის ძირითადი კვლევითი ნაწილი, მიგნებები და დასკვნები თავად სტუდენტმა უნდა დაწეროს.

როგორ ხდება AI-ით გენერირებული ტექსტის ციტირება ნაშრომში?

ტექსტის შიგნით კეთდება მითითება (Open AI, 2024), ხოლო გამოყენებული ლიტერატურის ნუსხაში ხელსაწყოს სრული მონაცემები და ვერსია ეთითება. გარდა ამისა, მეთოდოლოგიაში უნდა აღიწეროს გამოყენებული ბრძანება (prompt), მიზანი და დანართში დაემატოს მიღებული ტექსტები.

რა განსხვავებაა პირდაპირ და მოზაიკურ პლაგიატს შორის?

პირდაპირი პლაგიატი სხვისი ტექსტის სიტყვასიტყვით გადმოწერაა წყაროს დაუმოწმებლად. მოზაიკური პლაგიატის დროს კი სტუდენტი სხვადასხვა წყაროდან აღებულ აზრებს აერთიანებს ან აპერიფრაზირებს ახალი ტექსტის მისაღებად, თუმცა რეალურ ავტორებს არ უთითებს.

რა შედეგი მოჰყვება საბაკალავრო ნაშრომში პლაგიატის აღმოჩენას?

პლაგიატის აღმოჩენისას ნაშრომი დაცვაზე არ დაიშვება. დისციპლინურმა კომისიამ შესაძლოა გამოიყენოს სხვადასხვა სანქცია: წერილობითი გაფრთხილება, ქულის განულება, საგანში ჩაჭრა (F), სტუდენტის სტატუსის შეჩერება ერთი სემესტრით, სტატუსის შეწყვეტა ან ხარისხის ჩამორთმევა.

რა პირობით ენიჭება კურსდამთავრებულს წარჩინების დიპლომი ან პრეზიდენტის რჩეულის სტატუსი?

წარჩინების დიპლომის მისაღებად საბაკალავრო პროგრამის დასრულების შემდეგ სტუდენტის საშუალო შეწონილი კუმულაციური GPA 3.8 ან მეტი უნდა იყოს. პრეზიდენტის რჩეულის სტატუსი ენიჭება კურსდამთავრებულს, რომლის კუმულაციური GPA 4.0-ს შეადგენს.

რამდენი ECTS კრედიტი ეთმობა საბაკალავრო ნაშრომს ტურიზმის პროგრამაში?

ტურიზმის საბაკალავრო პროგრამაში დარგობრივ სავალდებულო კურსებს ჯამში 105 ECTS კრედიტი ეთმობა, საიდანაც საბაკალავრო ნაშრომის წილი 10 ECTS კრედიტს შეადგენს.