სამაგისტრო ნაშრომის დაწერა ბიზნესისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტში (BTU)

ბიზნესისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტში (BTU) სამაგისტრო ნაშრომი დამოუკიდებელი კვლევის ანგარიშია, რომლის საგანი ბიზნესის ადმინისტრირებისა და თანამედროვე ტექნოლოგიების დარგს უკავშირდება. ნაშრომის მოცულობა A4 ფორმატის საშუალოდ 50-70 გვერდია. უნივერსიტეტის „სამაგისტრო ნაშრომის შექმნის სახელმძღვანელო“ და „მაგისტრატურის დებულება“ განსაზღვრავს თემისა და ხელმძღვანელის შერჩევის წესს, სტრუქტურულ კომპონენტებს, ტექნიკურ პარამეტრებს, ჩიკაგოს (Chicago) ციტირების სტილსა და აკადემიური კეთილსინდისიერების ნორმებს. დებულების მიხედვით, ნაშრომის სტრუქტურისა და გაფორმების შესაბამისობა ბტუ-ში მოქმედ მოთხოვნებთან საჯარო დაცვაზე დაშვების ერთ-ერთი პირობაა.

რა პროცედურული წესებით რეგულირდება თემისა და ხელმძღვანელის შერჩევა?

დებულების მიხედვით, პროგრამის სამეცნიერო-კვლევითი კომპონენტი სავალდებულოა, შეიძლება წარმოდგენილი იყოს წერითი სამაგისტრო ნაშრომის, პროექტის ან სხვა სახით და ინდივიდუალურად სრულდება. კვლევის თემებსა და ხელმძღვანელების კანდიდატურებს დამამთავრებელი სემესტრის დაწყებამდე ამტკიცებს აკადემიური საბჭო. მაგისტრანტს შეუძლია შეცვალოს თემა ან უარი თქვას ხელმძღვანელზე/თანახელმძღვანელზე: ამისთვის ფაკულტეტის დეკანს არგუმენტირებული წერილობითი განცხადებით უნდა მიმართოს არა უგვიანეს ერთი კვირისა ნაშრომზე მუშაობის დაწყებიდან. დადებითი გადაწყვეტილების შემთხვევაში მას ახალი თემის არჩევის შესაძლებლობა ეძლევა ან სხვა ხელმძღვანელი ენიშნება.

მაგისტრანტი თემას (და შესაბამისად ხელმძღვანელს) შეთავაზებული თემებიდან ირჩევს და ამის შესახებ ფაკულტეტის დეკანს განცხადებით მიმართავს, ან საკუთარ თემას წარადგენს დასამტკიცებლად. თემას აკადემიური საბჭო განიხილავს და დამტკიცების შემთხვევაში ხელმძღვანელს შეარჩევს; საბჭოს გადაწყვეტილება საბოლოოა. უარის შემთხვევაში მაგისტრანტი დადგენილ ვადაში შეთავაზებული თემებიდან ირჩევს. მომიჯნავე ან იმავე კვლევის თემა შეიძლება აირჩიოს არაუმეტეს სამმა მაგისტრანტმა; ამის მიზანშეწონილობას კვლევის ხელმძღვანელი ადგენს. ხელმძღვანელი შეიძლება იყოს ბტუ-ს აკადემიური პერსონალი, შესაბამისი კვალიფიკაციის მქონე მოწვეული სპეციალისტი ან პარტნიორი დაწესებულების წარმომადგენელი, რომლის კომპეტენციაც შეიძლება დასტურდებოდეს დარგის შესაბამისი დოქტორის ხარისხით, პროფესიული/პრაქტიკული გამოცდილებით ან ნაშრომებით/პუბლიკაციებით. საჭიროების შემთხვევაში აკადემიური საბჭოს გადაწყვეტილებით შეიძლება კონსულტანტი დაინიშნოს, ხოლო კვლევის სპეციფიკიდან გამომდინარე - თანახელმძღვანელიც.

ხელმძღვანელი მაგისტრანტს უხსნის ნაშრომის მოთხოვნებს, შეფასების წესსა და კრიტერიუმებს, ასევე აკადემიური კეთილსინდისიერების სტანდარტს და მისი დარღვევისთვის გათვალისწინებულ სანქციებს; მეთოდოლოგიის, გეგმისა და სტრუქტურის განსაზღვრაში ეხმარება, პროგრესს რეგულარულად ამოწმებს და პრეზენტაციასთან ერთად ანტიპლაგიატის შედეგებსაც განიხილავს. დასრულებულ ნაშრომს ხელმძღვანელი განიხილავს და რეცენზენტებისა და საჯარო დაცვის კომისიისთვის მისი გადაცემის შესაძლებლობაზე ნაბეჭდ, ხელმოწერილ დასკვნას ამზადებს. რამდენიმე ხელმძღვანელის განსხვავებული პოზიციების შემთხვევაში საკითხს ფაკულტეტის საპრეტენზიო კომისია განიხილავს.

რეცენზენტი (ან რეცენზენტები) სამაგისტრო ნაშრომებზე მუშაობის პერიოდის დასრულებამდე ინიშნება და დარგის სპეციალისტი უნდა იყოს. მაგისტრანტს შეუძლია უარი თქვას კონკრეტულ რეცენზენტზე: ამისთვის დეკანს არგუმენტირებული წერილობითი განცხადებით უნდა მიმართოს რეცენზენტისთვის ნაშრომის გადაცემის ვადის დადგომამდე. რეცენზენტი ამზადებს ნაბეჭდ და ხელმოწერილ რეცენზიას, თუმცა დაცვაზე მისი დასწრება სავალდებულო არ არის. ნაშრომს საჯარო დაცვის კომისიის წევრები აფასებენ. ნაშრომი, რომელიც საჯარო დაცვაზე არ დაიშვება, F შეფასებას იღებს.

როგორია სამაგისტრო ნაშრომის სავალდებულო სტრუქტურა?

ნაშრომი მოიცავს სამ ძირითად ბლოკს: საწყის გვერდებს, ძირითად ნაწილსა და ბოლო გვერდებს. საწყისი ბლოკი აერთიანებს თავფურცელს, პლაგიატის არარსებობის განაცხადს, მადლობას, აბსტრაქტსა და სარჩევს. ძირითადი ნაწილი შედგება შესავლის, ლიტერატურის მიმოხილვის, მეთოდოლოგიის, შედეგების, დისკუსიისა და დასკვნებისგან, ხოლო ბოლოს ერთვის ბიბლიოგრაფია და დანართები.

საწყისი გვერდები იწყება სატიტულო ფურცლით, სადაც ცენტრში მიეთითება სათაური, სტუდენტის მონაცემები, პროგრამა, ხელმძღვანელის სახელი და სამეცნიერო ხარისხი, უნივერსიტეტი, ქალაქი და წელი. თავფურცელი არ ინომრება. მას მოსდევს ავტორის მიერ ხელმოწერილი განაცხადი ორიგინალურობის შესახებ და სურვილისამებრ მადლობის გვერდი. აბსტრაქტი წარმოდგენილია ჯერ ქართულ, შემდეგ კი ინგლისურ ენაზე. თითოეული ვერსია 300-400 სიტყვამდეა (არაუმეტეს 400 სიტყვისა), არ შეიცავს სქოლიოებსა და სქემებს, ბოლოს კი ერთვის საკვანძო საძიებო სიტყვები. სარჩევში დეტალურად მიეთითება თავები და პუნქტები აბრევიატურების გარეშე. ილუსტრაციებისა და აბრევიატურების ჩამონათვალი იქმნება მათი არსებობის შემთხვევაში, სადაც უცხოური შემოკლებები იშიფრება ორიგინალ ენაზეც და ქართულადაც.

შესავალი ზოგადი მიმოხილვით იწყება და თანდათან ვიწროვდება. იგი მოიცავს საკვლევ პრობლემას, აქტუალობას, მიზანს, ჰიპოთეზას ან საკვლევ კითხვებს, მეცნიერულ სიახლეს, ისტორიოგრაფიას, ნაწილების აღწერასა და პრაქტიკულ ღირებულებას. ლიტერატურის მიმოხილვა ეყრდნობა ავტორიტეტულ წყაროებს და აღწერს სხვა მკვლევართა არგუმენტებს. სახელმძღვანელოს მიხედვით, სამეცნიერო მიზნებით დაუშვებელია ვიკიპედიისა და სხვა არაავთენტური წყაროს გამოყენება. მეთოდოლოგია აღწერს კვლევის ტიპს (თვისებრივი, რაოდენობრივი, შერეული), მონაცემთა შეგროვების პროცესს, ინსტრუმენტებს, შერჩევასა და კვლევის შეზღუდვებს.

როგორ უნდა გაიმიჯნოს კვლევის შედეგები და მათი დისკუსია?

შედეგების თავში ხდება მიღებული ფაქტების მიუკერძოებელი წარდგენა ყოველგვარი ინტერპრეტაციის გარეშე, ხოლო დისკუსიის ნაწილში ეს მონაცემები თეორიულ ჩარჩოსა და არსებულ სამეცნიერო ლიტერატურას უკავშირდება. ვიზუალური მასალის ჩვენებისას აუცილებელია გამოვლენილი ტენდენციების ანალიზი და არა რიცხვების უბრალო ვერბალური გამეორება.

სასურველია, შედეგების ნაწილი ოთხ ერთეულად იყოს ორგანიზებული: შესავალი, შერჩევის აღწერა, შედეგების შინაარსის წარდგენა და შემაჯამებელი დასკვნა. რაოდენობრივი მონაცემების ვრცელი ცხრილები და გრაფიკები დანართებში თავსდება, შედეგების ნაწილში კი მხოლოდ ყველაზე მნიშვნელოვანი რჩება; დანართის სახით წარმოდგენილი უნდა იყოს კითხვარებიც. ნებისმიერი გრაფიკული მასალის ჩვენებისას დაცულია გარკვეული თანმიმდევრობა: ჯერ სათაური და მიზანი წარდგება, შემდეგ თავსდება თავად ვიზუალური ობიექტი, ბოლოს კი მისი ტექსტური ანალიზი იწერება.

შედეგების ინტერპრეტაციისა და დისკუსიის თავში ავტორი აფასებს მიღებული მონაცემების პრაქტიკულ ღირებულებას, განიხილავს კვლევის შეზღუდვების გავლენას და აჩვენებს, როგორ ადასტურებს ან უარყოფს მიღებული შედეგები მანამდე ჩატარებული კვლევების შედეგებს. ნაშრომი გვირგვინდება დასკვნებითა და რეკომენდაციებით, სადაც ძირითადი მიგნებები ჯამდება და სამომავლო კვლევების პერსპექტივები ყალიბდება.

რა ტექნიკური პარამეტრები და სტილისტური მოთხოვნები უნდა დაიცვას სტუდენტმა?

ნაშრომი იკრიფება Sylfaen-ის შრიფტით, ძირითადი ტექსტისთვის 12 ზომით, 1.5 სტრიქონთაშორისი დაშორებით, აბზაცის შემდეგ დაშორებით (Spacing After) 6 და Justify გასწორებით. გვერდების ნუმერაცია საწყის ნაწილში დიდი რომაული ციფრებით სრულდება, ხოლო შესავლიდან ბოლომდე - არაბული ციფრებით ქვედა მარჯვენა კუთხეში.

ველების ზომები სტანდარტულია: ზედა, ქვედა და მარჯვენა ველები 2 სანტიმეტრს შეადგენს, ხოლო მარცხენა ველი 2.5 სანტიმეტრია. სათაურების იერარქია ასეა გაწერილი: პირველი დონის სათაური იწერება 14 ზომის გამუქებული (Bold) სწორი შრიფტით და ტექსტიდან გამოიყოფა 2 სტრიქონით. მეორე დონე ფორმდება 12 ზომის გამუქებული და დახრილი (Italic) შრიფტით 1 სტრიქონის დაშორებით. მესამე დონის სათაური 12 ზომის დახრილი შრიფტით იწერება და მასსა და ტექსტს შორის სტრიქონი არ გამოიყოფა. ტექსტის იმავე სტრიქონზე, დახრილად და ბოლოს წერტილით, მხოლოდ ყველაზე დაბალი დონის ქვეერთეულის სათაური იწერება. თუ თავი ქვედანაყოფებად იყოფა, მინიმუმ ორი ქვეთავი უნდა გამოიყოს.

აკინძვა სრულდება ზამბარით, წინა გამჭვირვალე და უკანა მუქი ყდით. ტექსტის ენა უნდა იყოს აკადემიური, სადა და ობიექტური. არ შეიძლება სლენგის, მაღალფარდოვანი, ხატოვანი ან ბუნდოვანი ფრაზების გამოყენება („ვფიქრობ“, „მეჩვენება“, „ისეთი განცდა მაქვს“, „თითქოს“), ხოლო თავიდან უნდა იქნეს არიდებული პირველი პირი და მიმართვები („ვისაუბრებ“, „მე შევეცდები“), მრავალწერტილი, ძახილის ნიშნები და დაუსრულებელი წინადადებები. ავტორმა უნდა დაიცვას გამართული ლიტერატურული ენა (მაგალითად, უნდა დაიწეროს „შემდეგ“ და არა „მერე“, „სურს“ და არა „უნდა“).

როგორ მოწმდება წყაროები CHICAGO-ს სტანდარტით და რა ითვლება აკადემიური ეთიკის დარღვევად?

ბიბლიოგრაფიული მითითებებისთვის გამოიყენება ჩიკაგოს (Chicago) საერთაშორისო აკადემიური სტილი „ავტორი-თარიღის“ (Author-Date) ფორმატით, სადაც ტექსტში ფრჩხილებში მიეთითება ავტორის გვარი, გამოცემის წელი და გვერდი. სახელმძღვანელოს მიხედვით, პლაგიატის გამოვლენის შემთხვევაში ნაშრომი შეფასებას ვერ მიიღებს, ხოლო ლექტორი და უნივერსიტეტი იტოვებენ უფლებას, სტუდენტის მიერ წარმოდგენილი ყველა დავალება პლაგიატზე შეამოწმონ.

ტექსტში ჩართული მითითებისას ფრჩხილებში იწერება ავტორი, წელი და გვერდი, ხოლო სრული აღწერილობა ბოლოში არსებულ ბიბლიოგრაფიაში გადადის შემდეგი სახით: ავტორის გვარი, სახელი, თარიღი, ნაშრომის სათაური, გამოცემის ადგილი და გამომცემელი. პირდაპირი ციტირებისას აუცილებელია ბრჭყალების გამოყენება, ხოლო პერიფრაზირებისას - აზრის შინაარსობრივი გადმოცემა და არა სიტყვების უბრალო ადგილმონაცვლეობა.

პლაგიატის თავიდან ასაცილებლად სტუდენტმა სამი წესი უნდა დაიცვას: სხვისი იდეის გამოყენებისას წყაროს ზუსტი დასახელება, ბუნდოვანი გამოყენებისას ფორმის შეცვლა სრული სიცხადისთვის და მიღებული დახმარებისას დამხმარის წვლილის სათანადო აღნიშვნა. საყოველთაოდ ცნობილ ფაქტებზე წყაროს მითითება სავალდებულო არ არის.

ნაშრომის ან მისი ნაწილების ჩაბარება ხდება ადმინისტრაციის მიერ ოფიციალურად გამოქვეყნებულ ვადებში. დაგვიანებული ნაშრომი არ მიიღება. ფალსიფიცირებული ინფორმაციის ან მონაცემების გამოყენება, ასევე ერთი და იმავე ნაშრომის მცირეოდენი სახეცვლილებით რამდენჯერმე წარდგენა შეიძლება ნულოვანი შეფასების საფუძველი გახდეს, ხოლო სხვისი ნამუშევრის გადაწერა ან სხვა სტუდენტის ნამუშევრის გამოყენება ნულოვან შეფასებას იწვევს.

ხშირად დასმული კითხვები

რა მოცულობის უნდა იყოს სამაგისტრო ნაშრომი BTU-ში?

მაგისტრატურის დებულების მიხედვით, სამაგისტრო ნაშრომის მოცულობა A4 ფორმატის საშუალოდ 50-70 გვერდს შეადგენს. ნაშრომი სრულდება ინდივიდუალურად, თუმცა ხელმძღვანელის გადაწყვეტილებით, მომიჯნავე ან იმავე თემაზე მუშაობა არაუმეტეს სამ მაგისტრანტს შეუძლია.

რა ვადაშია შესაძლებელი თემის ან ხელმძღვანელის შეცვლა?

მაგისტრანტს შეუძლია შეცვალოს თემა ან უარი თქვას ხელმძღვანელზე/თანახელმძღვანელზე, თუ ფაკულტეტის დეკანს არგუმენტირებული წერილობითი განცხადებით მიმართავს ნაშრომზე მუშაობის დაწყებიდან არა უგვიანეს ერთი კვირისა. ხელმძღვანელსაც შეუძლია უარი თქვას ხელმძღვანელობაზე, ასევე არა უგვიანეს ერთი კვირისა. დადებითი გადაწყვეტილების შემთხვევაში მაგისტრანტი ახალ თემას ირჩევს ან სხვა ხელმძღვანელი ენიშნება.

რა მოთხოვნები წესდება აბსტრაქტის მიმართ?

აბსტრაქტი იწერება ორ ენაზე, ჯერ ქართულად და შემდეგ ინგლისურად. თითოეული ვერსიის მოცულობა 300-400 სიტყვამდეა. ტექსტი არ უნდა შეიცავდეს სქოლიოებსა და სქემებს, ხოლო ბოლოში აუცილებლად უნდა დაერთოს ძირითადი საძიებო სიტყვები.

როგორი წესით ინომრება სამაგისტრო ნაშრომის გვერდები?

სატიტულო გვერდი არ ინომრება. საწყისი გვერდები შესავლამდე ინომრება დიდი რომაული ციფრებით (I, II, III...). ძირითადი ნაწილი შესავლიდან ნაშრომის ბოლომდე ინომრება არაბული ციფრებით (1, 2, 3...) გვერდის ქვედა მარჯვენა კუთხეში.

რომელი სტილით მოწმდება გამოყენებული ლიტერატურა?

ლიტერატურის დასამოწმებლად გამოიყენება ჩიკაგოს (Chicago) აკადემიური სტილი „ავტორი-თარიღის“ (Author-Date) სისტემით. ტექსტში მითითება კეთდება ფრჩხილებში ავტორის გვარის, წლისა და გვერდის ჩვენებით, ხოლო სრული ბიბლიოგრაფიული მონაცემები ნაშრომის ბოლოს იწერება.

რა სანქცია ეკისრება სტუდენტს აკადემიური ეთიკის დარღვევისას?

სახელმძღვანელოს მიხედვით, პლაგიატის გამოვლენის შემთხვევაში ნაშრომი შეფასებას ვერ მიიღებს; მონაცემების ფალსიფიცირება ან ერთი და იმავე ნაშრომის მცირეოდენი სახეცვლილებით განმეორებით წარდგენა შეიძლება ნულოვანი შეფასების საფუძველი გახდეს, ხოლო სხვისი ნამუშევრის გადაწერა ნულოვან შეფასებას იწვევს. დებულების მიხედვით, აკადემიური კეთილსინდისიერების სტანდარტებთან შესაბამისობა საჯარო დაცვაზე დაშვების პირობაა, ხოლო დაცვაზე დაუშვებელი ნაშრომი F შეფასებას იღებს.