სამაგისტრო ნაშრომის დაწერა საქართველოს აგრარულ უნივერსიტეტში

საქართველოს აგრარულ უნივერსიტეტში სამაგისტრო ნაშრომის მომზადების წესი და მისი კრედიტების მოცულობა უშუალოდ საგანმანათლებლო პროგრამის ტიპზეა დამოკიდებული. უნივერსიტეტს ნაშრომის შესრულების ცალკე საუნივერსიტეტო წესი გამოქვეყნებული არ აქვს, ამიტომ ნაშრომის მოცულობა, სტრუქტურა, ვადები და დაცვის ფორმა გამოქვეყნებულ დოკუმენტებში არ ჩანს; კურიკულუმებიდან ჩანს მხოლოდ, შედის თუ არა ნაშრომი პროგრამაში და რამდენი კრედიტი ეთმობა. სამაგისტრო ნაშრომს ერთწლიანი კვლევის, ორწლიანი სამაგისტრო და ვეტერინარიის ხუთწლიანი ინტეგრირებული პროგრამები ითვალისწინებს, ხოლო ერთწლიან სამაგისტრო პროგრამებში ნაშრომი არ შედის. სტუდენტის ეთიკის კოდექსით აკადემიური არაკეთილსინდისიერებაა პლაგიატი და ნაშრომში ხელოვნური ინტელექტის მიერ გენერირებული ან დამუშავებული მასალის გამოყენება.

სამაგისტრო პროგრამების კლასიფიკაცია და ნაშრომის ზოგადი სტატუსი

საქართველოს აგრარულ უნივერსიტეტში სამაგისტრო ნაშრომის მომზადებისა და დაცვის ცალკე გამოქვეყნებული წესი არ მოიპოვება. „სამაგისტრო პროგრამების დებულება“ სამაგისტრო ნაშრომზე ცალკე მუხლს არ შეიცავს და ნაშრომის მოცულობას, სტრუქტურას, შესრულების ვადებსა და დაცვის პროცედურას არ განსაზღვრავს. პროგრამების კურიკულუმებიდან ჩანს მხოლოდ, შედის თუ არა ნაშრომი პროგრამაში და რამდენი კრედიტი ეთმობა.

უნივერსიტეტის აკადემიური შეთავაზება რამდენიმე ძირითად კატეგორიად იყოფა. თითოეულ მათგანს კვლევითი კომპონენტისადმი განსხვავებული მიდგომა აქვს:

ერთწლიანი სამაგისტრო პროგრამების კურიკულუმებში სამაგისტრო ნაშრომი ჩამოთვლილი არ არის. კვლევის ერთწლიან პროგრამებში ნაშრომი 60 კრედიტიდან 20-30 კრედიტს იკავებს, ორწლიანებში - 120-122 კრედიტიდან 25-30-ს.

ერთწლიანი სამაგისტრო პროგრამების თავისებურებები

ერთწლიანი სტანდარტული სამაგისტრო პროგრამები 60 კრედიტისგან შედგება და სამაგისტრო ნაშრომის შესრულებას არ ითვალისწინებს. აგრონომიის, სატყეო საქმისა და ელექტრონული და კომპიუტერული ინჟინერიის კვლევის პროგრამებში კი კრედიტების ნახევარი (30) სამაგისტრო ნაშრომს ეთმობა. ოთხივე კვლევის პროგრამის გვერდზე წერია, რომ პროგრამა 2026 აკადემიური სასწავლო წლისთვის მიღებას არ ითვალისწინებს.

სტანდარტული ერთწლიანი მიმართულებები მოიცავს აგრონომიას, ლანდშაფტის მენეჯმენტსა და სატყეო საქმეს, ელექტრონულ და კომპიუტერულ ინჟინერიას, ასევე საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებს (ბიოლოგიის, ქიმიის ან ფიზიკის მაგისტრის კვალიფიკაციით). ამ კურიკულუმებში სამაგისტრო ნაშრომი საერთოდ არ არის მითითებული.

კვლევის სამაგისტრო პროგრამებში განსხვავებული ვითარებაა:

• აგრონომია და სატყეო საქმე: კურიკულუმი მოიცავს კვლევის მეთოდოლოგიას (5 კრედიტი), მონაცემთა ანალიზს (5 კრედიტი), კვლევის დიზაინს (5 კრედიტი), კვლევით დარგობრივ პრაქტიკას (10 კრედიტი), აგრონომიაში - არჩევით საგანს, სატყეო საქმეში - კვლევით სამაგისტრო სემინარს (5 კრედიტი) და სამაგისტრო ნაშრომს (30 კრედიტი).
• ელექტრონული და კომპიუტერული ინჟინერია: ინფორმაციის მიმოცვლის სისტემების, მიკროპროცესორების (პროექტი), მონაცემთა ანალიზის, კვლევის მეთოდოლოგიისა და კვლევითი სემინარის გარდა, სამაგისტრო ნაშრომს 30 კრედიტი ეთმობა (ორივე კონცენტრაციაში).
• საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები: თბილისის თავისუფალი უნივერსიტეტისა და საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტის ერთობლივი პროგრამაა. ბიოლოგიისა და ქიმიის მიმართულება მოიცავს ორ ლაბორატორიულ როტაციას (თითო 12 კრედიტი), რომელთა შედეგებიც სამაგისტრო კვლევის ნაწილს წარმოადგენს, ხოლო უშუალოდ ნაშრომს 20 კრედიტი ეთმობა. ფიზიკის მიმართულებით კვლევის მომზადება I (10 კრედიტი) და II (15 კრედიტი) ნაშრომისთვის აუცილებელ სამუშაოს მოიცავს, თავად ნაშრომს კი 20 კრედიტი ეთმობა.

ორწლიანი და ინტეგრირებული სამაგისტრო პროგრამები

ორწლიანი სამაგისტრო პროგრამების გვერდების მიხედვით, მოდულების გარდა, პროგრამა სამაგისტრო ნაშრომის მომზადებასა და დაცვას მოიცავს. ვეტერინარული მედიცინის ხუთწლიან ინტეგრირებულ პროგრამაში კი, პროგრამის გვერდის მიხედვით, სამაგისტრო ნაშრომს სტუდენტები მეხუთე კურსზე ამზადებენ.

ორწლიან საფეხურზე ორი ძირითადი პროგრამაა წარმოდგენილი:

• მშენებლობის ინჟინერია: პროგრამა 122 კრედიტს მოიცავს. აქედან ინჟინერიის საერთო მოდულს 26 კრედიტი ეთმობა, მშენებლობის ბლოკს - 65, არჩევით საგნებს - 6, ხოლო სამაგისტრო ნაშრომის წილი 25 კრედიტია. პროგრამის გვერდზე განთავსებულია ელექტრონული რეგისტრაცია 2027 წლის მიღებისთვის.
• სურსათის ტექნოლოგია: პროგრამა 120 კრედიტზეა გათვლილი, სადაც სპეციალობის განათლება 62 კრედიტს შეადგენს (მათ შორის დარგობრივი პრაქტიკა - 10 კრედიტი), ზოგადი მოდული - 23 კრედიტს, თავისუფალი არჩევითი საგნები - 5 კრედიტს, ხოლო სამაგისტრო ნაშრომს 30 კრედიტი ეთმობა. 2027-2028 სასწავლო წელს პროგრამაზე 20 მაგისტრანტი მიიღება.

ვეტერინარული მედიცინის 307-კრედიტიან ინტეგრირებულ პროგრამაში სტუდენტი მეხუთე კურსზე სამეცნიერო კვლევის საფუძვლებს გადის, დამოუკიდებლად ირჩევს მიმართულებას და ამზადებს სამაგისტრო ნაშრომს, რომელშიც ხელმძღვანელის ზედამხედველობით აქტუალურ საკითხს იკვლევს. სპეციალობის კომპონენტი შეიცავს „სამაგისტრო თეზის მომზადებას“ (7 კრედიტი) და „სამაგისტრო პროექტს“ (12 კრედიტი).

შეფასების სისტემა, კვალიფიკაციის მინიჭება და აპელაციის წესი

„სამაგისტრო პროგრამების დებულების“ მე-6 მუხლის მიხედვით, სტუდენტის ცოდნა შუალედური და დასკვნითი შეფასებით ფასდება, დასკვნითი შეფასება სავალდებულოა, ხოლო შეფასება მაქსიმალური შეფასების პროცენტით გამოიხატება. აკადემიურ ხარისხს სტუდენტს სკოლის ფარგლებში მოქმედი კვალიფიკაციის მიმნიჭებელი კომისია ანიჭებს, რომლის შემადგენლობასაც რექტორი ამტკიცებს.

დებულებით დადგენილი შეფასებები დადებით და უარყოფით კატეგორიებად იყოფა:

• დადებითი შეფასებები: (A) ფრიადი (91-100%), (B) ძალიან კარგი (81-90%), (C) კარგი (71-80%), (D) დამაკმაყოფილებელი (61-70%) და (E) საკმარისი (51-60%).
• უარყოფითი შეფასებები: (FX) ვერ ჩააბარა (41-50%), რაც დამატებით გამოცდაზე გასვლის უფლებას იძლევა, და (F) ჩაიჭრა (40% და ნაკლები), რის გამოც საგანი თავიდან ხდება შესასწავლი.

კრედიტის მიღების წინაპირობა მინიმალური კომპეტენციის ზღვრების გადალახვა და ერთ-ერთი დადებითი შეფასების დაგროვებაა. ლექტორს უფლება აქვს შეიმუშაოს შეფასების საკუთარი სისტემა, რომელიც დეტალურად უნდა აისახოს საგნის სილაბუსში.

აკადემიური ეთიკა, პლაგიატი და ხელოვნური ინტელექტი (AI)

სტუდენტის ეთიკის კოდექსის (2025) მიხედვით, აკადემიური თაღლითობის/არაკეთილსინდისიერების პრინციპების დარღვევა დისციპლინურ პასუხისმგებლობას იწვევს, რამაც შესაძლოა სტუდენტის სტატუსისა და უნივერსიტეტთან დადებული ორმხრივი ხელშეკრულების შეწყვეტა გამოიწვიოს.

აკადემიური ეთიკის დარღვევად გადაწერა, სხვისი დავალების საკუთრად გასაღება, სხვისთვის ნაშრომის მომზადება და კვლევის მონაცემების გაყალბება მიიჩნევა. ნაშრომისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ორი წესი:

• ხელოვნური ინტელექტის (AI) გამოყენება: კოდექსის 5.1.3 ქვეპუნქტის მიხედვით, აკადემიური არაკეთილსინდისიერებაა ხელოვნური ინტელექტის ნებისმიერი პროგრამის ან პლატფორმის მიერ გენერირებული თუ მისი გამოყენებით დამუშავებული მასალის (ტექსტი, ინფორმაცია, ვიზუალური, აუდიო ან ვიდეო მასალა) ნაშრომში გამოყენება. კოდექსი ამ წესიდან გამონაკლისს არ ითვალისწინებს.
• პლაგიატი: სხვისი ნამუშევრის, იდეის, ტექსტის, ნახაზის, პროექტის ან ელექტრონული ინფორმაციის გამოყენება ავტორისა და წყაროს მითითების გარეშე, ან მისი საკუთრად გასაღება, პლაგიატია. პლაგიატის პროპორცია მთელ ნამუშევართან მიმართებით პლაგიატის არსებობის განმსაზღვრელ კრიტერიუმად არ მიიჩნევა. ამასთან, პლაგიატზე ხანდაზმულობის ვადა არ ვრცელდება.

ხშირად დასმული კითხვები

სავალდებულოა თუ არა სამაგისტრო ნაშრომის დაწერა ყველა სამაგისტრო პროგრამაზე?

ყველა პროგრამაზე ნაშრომის დაწერა სავალდებულო არ არის. ერთწლიან სამაგისტრო პროგრამებში (აგრონომია, ლანდშაფტის მენეჯმენტი და სატყეო საქმე, ელექტრონული და კომპიუტერული ინჟინერია, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები) ნაშრომი კურიკულუმით გათვალისწინებული არ არის. იგი სავალდებულოა კვლევის ერთწლიან, ორწლიან და ვეტერინარიის ინტეგრირებულ პროგრამებზე.

რამდენი კრედიტი ეთმობა სამაგისტრო ნაშრომს აგრარულ უნივერსიტეტში?

კრედიტების რაოდენობა პროგრამის მიხედვით განსხვავდება. ერთწლიან კვლევით პროგრამებში ნაშრომს 20-30 კრედიტი ეთმობა, მშენებლობის ინჟინერიაში - 25 კრედიტი, სურსათის ტექნოლოგიაში - 30 კრედიტი, ხოლო ვეტერინარიის ინტეგრირებულ პროგრამაში თეზის მომზადებასა და პროექტს ჯამში 19 კრედიტი ეთმობა.

რა მოთხოვნები არსებობს სამაგისტრო ნაშრომის მოცულობასა და ფორმატზე?

უნივერსიტეტის საჯარო დოკუმენტებში სამაგისტრო ნაშრომის ზუსტი მოცულობა, სტრუქტურა, შესრულების ვადები და დაცვის ფორმატი განსაზღვრული არ არის. უნივერსიტეტს ცალკე წესი გამოქვეყნებული არ აქვს, ამიტომ ეს მოთხოვნები პროგრამის ადმინისტრაციასთან ან ნაშრომის ხელმძღვანელთან უნდა დაზუსტდეს.

დასაშვებია თუ არა ხელოვნური ინტელექტის (AI) გამოყენება ნაშრომის მომზადებისას?

სტუდენტის ეთიკის კოდექსის 5.1.3 ქვეპუნქტის მიხედვით, ხელოვნური ინტელექტის ნებისმიერი პროგრამის ან პლატფორმის მიერ გენერირებული ან მისი გამოყენებით დამუშავებული ტექსტის, ინფორმაციის, ვიზუალური, აუდიო თუ ვიდეო მასალის ნაშრომში გამოყენება აკადემიურ არაკეთილსინდისიერებად ითვლება. კოდექსი ამ წესიდან გამონაკლისს არ ითვალისწინებს.

რა თავისებურება ახასიათებს პლაგიატის განხილვას ეთიკის კოდექსით?

ეთიკის კოდექსის მიხედვით, პლაგიატის პროპორცია მთელ ნამუშევართან მიმართებით პლაგიატის არსებობის განმსაზღვრელ კრიტერიუმად არ მიიჩნევა. გარდა ამისა, პლაგიატზე ხანდაზმულობის ვადა არ ვრცელდება და რაიმე აკადემიური პროცედურის დასრულება პლაგიატზე პასუხისმგებლობას არ აქარწყლებს.

როგორ ხდება სამაგისტრო ნაშრომის შეფასების გასაჩივრება?

სტუდენტი EMIS-ზე ქულების განთავსებიდან 5 კალენდარული დღის ვადაში დასაბუთებულ სააპელაციო ფორმას ავსებს და პროგრამის კოორდინატორს ან საგნის კურატორს უგზავნის, რომელიც ფორმას ლექტორს გადასცემს. თუ ლექტორის პასუხი სტუდენტს არ აკმაყოფილებს, ლექტორის გადაწყვეტილების შეტყობინებიდან 5 კალენდარული დღის ვადაში სტუდენტი წერილობით მიმართავს საგნის კურატორ დეკანს. საგნის კურატორი დეკანის ან პროგრამის ხელმძღვანელის გადაწყვეტილება საბოლოოა.