სამაგისტრო ნაშრომის დაწერა აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტში

აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტში (აწსუ) სამაგისტრო ნაშრომის მომზადება, გაფორმება და დაცვა მკაცრად განსაზღვრულ აკადემიურ წესებს ეფუძნება. სამაგისტრო ნაშრომის შესრულებისა და შეფასების წესი ერთიანია ყველა ფაკულტეტისთვის და კვლევის სტრუქტურულ პარამეტრებს, ხელმძღვანელისა და რეცენზენტის მოვალეობებს, დაცვის ეტაპებს და შეფასებას აწესრიგებს. აკადემიური საბჭოს 2026 წლის 19 თებერვლის დადგენილებით №35 (25/26) წესში ცვლილება შევიდა: რეცენზიაში რეცენზენტის ქულობრივი შეფასება უნდა იყოს მითითებული, საბოლოო შეფასება კი რეცენზენტის/რეცენზენტების შეფასებასა და დაცვაზე მიღებულ შეფასებას მოიცავს. წინამდებარე კონსპექტი აერთიანებს ყველა იმ ძირითად მოთხოვნას, რომელთა ცოდნაც აუცილებელია მაგისტრანტისთვის კვლევითი პროცესის წარმატებით დასასრულებლად.

რა მიზანს ემსახურება სამაგისტრო ნაშრომი და ვინ შეიძლება იყოს ხელმძღვანელი?

სამაგისტრო ნაშრომი სტუდენტის მიერ ინდივიდუალურად შესრულებული სამუშაოა, რომელშიც სწავლის პერიოდში შეძენილი საფუძვლიანი თეორიული ცოდნა და პრაქტიკული უნარები უნდა გამოვლინდეს. ნაშრომმა რთული პრობლემების გადაწყვეტის ახალი, ორიგინალური გზების მოძიებისა და კრიტიკული ანალიზის შესაძლებლობა უნდა აჩვენოს. კვლევის პროცესს კი ხელმძღვანელობს შესაბამისი კვალიფიკაციის მქონე აკადემიური პერსონალი.

უნივერსიტეტის რეგულაციებით, ნაშრომში ნათლად უნდა ჩანდეს რთული და არასრული ინფორმაციის დამუშავების, ინოვაციური სინთეზისა და თანამედროვე ტექნოლოგიების შემოქმედებითად გამოყენების უნარი. მაგისტრანტს საჯარო მსჯელობისა და საკუთარი შედეგების არგუმენტირებულად დაცვის უნარის ჩვენება მოეთხოვება.

ხელმძღვანელთან და თემის არჩევასთან დაკავშირებით მოქმედებს შემდეგი წესები:

• ხელმძღვანელის სტატუსი: ხელმძღვანელი შეიძლება იყოს აწსუ-ს პროფესორი, ასოცირებული პროფესორი, ემერიტუს-პროფესორი ან დოქტორის ხარისხის მქონე მოწვეული პირი. საჭიროების შემთხვევაში, დასაშვებია თანახელმძღვანელის დანიშვნაც.
• დატვირთვის ლიმიტი: ერთ პირს უფლება აქვს ერთდროულად მაქსიმუმ 5 მაგისტრანტს უხელმძღვანელოს.
• თემის შერჩევა და დამტკიცება: სწავლების არაუმეტეს 1 წლის შემდეგ, საშემოდგომო სემესტრის დაწყებამდე, პერსონალი სავარაუდო თემატიკას პროგრამის ხელმძღვანელს წარუდგენს. თემასა და ხელმძღვანელს ჯერ დეპარტამენტის, შემდეგ კი ფაკულტეტის საბჭო და უნივერსიტეტის რექტორი ამტკიცებს.
• ხელმძღვანელობაზე უარის თქმა: ხელმძღვანელს შეუძლია ხელმძღვანელობაზე უარი თქვას და ფაკულტეტის დეკანს დასაბუთებული განმარტებითი ბარათი წარუდგინოს. უარის თქმის ბოლო ვადაა დამამთავრებელი სემესტრის სალექციო-სასემინარო პერიოდის დაწყებიდან 10 დღე.

როგორია ნაშრომის სტრუქტურა და ტექნიკური მოთხოვნები?

სამაგისტრო ნაშრომი მკაცრად გაწერილ სტრუქტურულ ნაწილებს უნდა შეიცავდეს და დაკაბადონების დადგენილ ტექნიკურ პარამეტრებს შეესაბამებოდეს. ნაშრომის მოცულობაა 40-100 გვერდი (არანაკლებ 80 000 და არაუმეტეს 200 000 ასო-ნიშანი). ტექსტი იკრიფება Sylfaen შრიფტით, 1,5 ინტერვალით, ხოლო წყაროები ძირითად ტექსტშიც და ლიტერატურის ჩამონათვალშიც აწსუ-ში მოქმედი ჩიკაგოს აკადემიური სტილით (აკადემიური სტილის გზამკვლევის გამოყენებით) მიეთითება.

ნაშრომის სავალდებულო სტრუქტურული კომპონენტები შემდეგი თანმიმდევრობით ლაგდება:

1. თავფურცელი (სატიტულო გვერდი): რომელსაც დანართის სახით ინგლისური თარგმანი ერთვის.
2. ანოტაცია: ქართულ და ინგლისურ ენებზე, მოცულობით 150-200 სიტყვა; ინგლისური ვარიანტი თემის დასახელებას, ავტორის გვარსა და ინიციალებს მოიცავს.
3. სარჩევი: გვერდების ნუმერაცია სარჩევის მომდევნო გვერდიდან იწყება, წინა გვერდების რაოდენობის გათვალისწინებით.
4. შესავალი: სასურველია მოიცავდეს 2-5 გვერდს.
5. ძირითადი ნაწილი: თავები და ქვეთავები; დარგის სპეციფიკიდან გამომდინარე, ეს ნაწილი შეიძლება აერთიანებდეს ლიტერატურის მიმოხილვას, კვლევის მასალასა და მეთოდებს, შედეგებსა და განხილვას. შესავალი, ყოველი ახალი თავი და დასკვნა ახალი გვერდიდან იწყება.
6. დასკვნა.
7. გამოყენებული ლიტერატურის ნუსხა: ლაგდება ანბანურად (ჯერ ქართული, შემდეგ უცხოური, ბოლოს ინტერნეტ-რესურსები).
8. დანართი.

საილუსტრაციო მასალა (ცხრილები, დიაგრამები) ინომრება თავებისა და რიგითობის მიხედვით (მაგალითად, 2.1) და მათი საერთო მოცულობა ძირითადი ტექსტის ერთ მესამედს არ უნდა აღემატებოდეს. ფორმულები არაბული ციფრებით ინომრება მხოლოდ მაშინ, თუ ტექსტში მათი შემდგომი დამოწმება ხდება (მაგალითად, „(4.5) რაც ნიშნავს მე-4 თავის მე-5 ფორმულას“).

როგორ მიმდინარეობს წინასწარი განხილვა, რეცენზირება და დაცვა?

სამაგისტრო ნაშრომის საჯარო დაცვამდე სტუდენტი წინასწარი განხილვის, რეცენზირებისა და პლაგიატზე შემოწმების ეტაპებს გადის. საჯარო დაცვამდე ერთი თვით ადრე ნაშრომი წინასწარი განხილვისთვის დეპარტამენტის სხდომაზე წარედგინება, რის საფუძველზეც პროგრამის ხელმძღვანელის რეკომენდაციით სულ მცირე ერთი რეცენზენტი გამოიყოფა. დაცვაზე დასაშვებად მაგისტრანტმა დროულად უნდა წარადგინოს ნაშრომი, წარმოადგინოს ცნობა ნაშრომის პლაგიატზე გატარების შესახებ, დააგროვოს პროგრამის კომპონენტებით გათვალისწინებული მინიმუმ 90 კრედიტი და სრულად დაფაროს სწავლის საფასური.

წინასწარი განხილვისთვის ნაშრომის აკინძვა აუცილებელი არ არის. რეცენზენტს დეპარტამენტის წარდგინებით ფაკულტეტის საბჭო ამტკიცებს; მისი დასწრება დაცვაზე აუცილებელი არ არის, თუმცა კომისიას ან მაგისტრანტს შეუძლია ის მოიწვიოს. რეცენზენტი წერილობით რეცენზიას, რომელშიც 2026 წლის ცვლილების შემდეგ ქულობრივი შეფასებაც უნდა იყოს მითითებული, დაცვამდე სულ მცირე 5 დღით ადრე პროგრამის ხელმძღვანელს წარუდგენს, ის კი რეცენზიას ხელმძღვანელსა და მაგისტრანტს უგზავნის. უარყოფითი რეცენზიის შემთხვევაში ნაშრომს მეორე რეცენზენტი აფასებს: მისი დადებითი შეფასებისას მაგისტრანტი დაცვაზე დაიშვება, უარყოფითისას — არ დაიშვება.

საბოლოო ვერსია (აკინძული, ყდაში ჩასმული A4 ფორმატის, ელექტრონული ვერსია CD დისკზე და ხელმძღვანელის წერილობითი დასკვნა, რომ ნაშრომი საჯაროდ დასაცავად მზადაა) პროგრამის ხელმძღვანელს საჯარო დაცვამდე 4 დღით ადრე ბარდება. დაგვიანებით ან ხარვეზით წარდგენისას მაგისტრანტი საჯარო განხილვაზე არ დაიშვება.

დაცვის პროცედურა შემდეგი წესებით რეგულირდება:

• კომისიის შემადგენლობა: კომისიას დეპარტამენტის წარდგინებით ფაკულტეტის დეკანი ქმნის; მასში შედიან პროგრამის ხელმძღვანელი, ნაშრომის ხელმძღვანელი და აკადემიური პერსონალი. კომისია მინიმუმ 3 წევრისა და მდივნისგან შედგება, სხდომა კი უფლებამოსილია, თუ მას კომისიის 3 წევრი ესწრება. თავმჯდომარე აუცილებლად დარგის სპეციალისტი და უნივერსიტეტის აკადემიური პერსონალია.
• ხელმძღვანელის როლი: ხელმძღვანელი შეიძლება კომისიის წევრი იყოს, თუმცა საკუთარი სტუდენტის შეფასების პროცესში მონაწილეობას არ იღებს.
• დაცვის რეგლამენტი: დაცვა საჯაროა: PowerPoint-ის პრეზენტაცია არ უნდა აღემატებოდეს 15-20 წუთს, ხოლო კომისიის წევრების შეკითხვებს 5-10 წუთი ეთმობა.

როგორ მოქმედებს პლაგიატის კონტროლის მექანიზმი?

წინასწარი განხილვისა და რეცენზირების შემდეგ ნაშრომი Moodle-ის სისტემაში ანტიპლაგიატის პროგრამა Turnitin-ით მოწმდება. ცნობას თანხვედრის პროცენტული მაჩვენებლის შესახებ ინფორმაციული ტექნოლოგიების უზრუნველყოფის სამსახური გასცემს, ხოლო დაფიქსირებული მაჩვენებელი განსაზღვრავს, როდის შეიძლება ნაშრომის დაცვაზე წარდგენა.

შემოწმების შედეგების მიხედვით მოქმედებს შემდეგი წესი:

როგორ ფასდება სამაგისტრო ნაშრომი და რა წესით საჩივრდება შედეგები?

სამაგისტრო ნაშრომი იმავე ან მომდევნო სემესტრში ფასდება, რომელშიც მაგისტრანტი მასზე მუშაობას დაასრულებს. 2026 წლის ცვლილების შემდეგ ნაშრომი ერთიანად, დასკვნითი შეფასებით ფასდება, რომელიც რეცენზენტის/რეცენზენტების შეფასებასა და დაცვაზე მიღებულ შეფასებას მოიცავს. დაცვის კომისია ნაშრომს 100 ქულით აფასებს და შეფასება კომისიის ყველა წევრის შეფასების საშუალოა. 100 ქულიდან დაცვის კომისიისა და რეცენზენტის წილი სამაგისტრო პროგრამის სპეციფიკის გათვალისწინებით განისაზღვრება, შეფასების დეტალური კრიტერიუმები კი სამაგისტრო ნაშრომის სილაბუსშია გაწერილი.

შეფასების სისტემა მოიცავს დადებით და უარყოფით კატეგორიებს:

• დადებითი შეფასებები: (A) ფრიადი - 91-100 ქულა; (B) ძალიან კარგი - 81-90 ქულა; (C) კარგი - 71-80 ქულა; (D) დამაკმაყოფილებელი - 61-70 ქულა; (E) საკმარისი - 51-60 ქულა.
• უარყოფითი შეფასებები: (FX) ვერ ჩააბარა - 41-50 ქულა; (F) ჩაიჭრა - 40 და ნაკლები ქულა.

FX შეფასების მიღებისას მაგისტრანტს უფლება ეძლევა გადამუშავებული ნაშრომი მომდევნო სემესტრის განმავლობაში წარადგინოს. ამასთან, სასწავლო კომპონენტისგან განსხვავებით, FX-ის შემთხვევაში დამატებითი გამოცდის დასკვნითი შედეგების გამოცხადებიდან არანაკლებ 5 დღეში დანიშვნის ვალდებულება სამაგისტრო ნაშრომზე არ ვრცელდება. F შეფასების შემთხვევაში კი მაგისტრანტი იმავე ნაშრომის წარდგენის უფლებას კარგავს. საბოლოო შეფასება შესაბამისი ოქმით დასტურდება, ნაშრომები კი დეპარტამენტში 5 წლის განმავლობაში ინახება.

რა პასუხისმგებლობა ეკისრება სტუდენტს აკადემიური ეთიკის დარღვევისას?

აკადემიური კეთილსინდისიერების უზრუნველყოფის კოდექსის თანახმად, სამაგისტრო საფეხურზე გამოვლენილი ყველა დარღვევა მესამე, ყველაზე მძიმე კატეგორიას განეკუთვნება. ასეთ შემთხვევაში შესაბამისი აკადემიური პერსონალი სტუდენტს წერილობით აფრთხილებს, მის სახელს დარღვევათა რეესტრში შეიტანს და შემდგომი რეაგირებისთვის ფაკულტეტს მიმართავს; სანქციას ფაკულტეტის მიერ შექმნილი კომისია უფარდებს.

მესამე კატეგორიის დარღვევისას სანქცია შეიძლება იყოს:

• კურსის ფარგლებში სტუდენტის აკადემიური მიღწევის 0 ქულით შეფასება;
• სამაგისტრო ნაშრომის 0 ქულით შეფასება;
• სტუდენტის ხელშეკრულების შეწყვეტა.

დარღვევის შესახებ განცხადების შეტანა აკადემიურ პერსონალსაც შეუძლია, სტუდენტსაც და გარე დაინტერესებულ მხარესაც. განცხადების შინაარსი და განმცხადებლის ვინაობა კონფიდენციალურია, კომისიის მუშაობაც კონფიდენციალურია, ხოლო დამრღვევ პირს კომისიის წინაშე საპასუხო სიტყვით წარდგომის შესაძლებლობა ეძლევა.

კვლევის ფარგლებში რესპონდენტისგან მიღებული ინფორმაციის პერსონალურ მონაცემებსა და კონფიდენციალურობას ნაშრომის ავტორი იცავს და ამ ინფორმაციას მხოლოდ სამაგისტრო ნაშრომის შესრულების მიზნით იყენებს. საავტორო უფლებები ნაშრომზე ავტორს ეკუთვნის, თუმცა მომიჯნავე უფლებები (მათ შორის ნაშრომის ან მისი ნაწილის დაბეჭდვა, ბიბლიოთეკაში ან/და ვებ-სივრცეში განთავსება) უნივერსიტეტს ეკუთვნის და მათი რეალიზება ავტორთან დამატებით შეთანხმებას არ საჭიროებს.

ხშირად დასმული კითხვები

რა მოცულობის უნდა იყოს სამაგისტრო ნაშრომი აწსუ-ში?

ნაშრომის მოცულობა 40-დან 100 გვერდამდე უნდა იყოს (არანაკლებ 80 000 და არაუმეტეს 200 000 ასო-ნიშანი). ტექსტი იკრიფება A4 ფორმატზე, Sylfaen შრიფტით (ზომა 12, ინტერვალი 1,5).

პლაგიატის რა პროცენტია დასაშვები დაცვაზე გასასვლელად?

Turnitin-ით შემოწმებისას თანხვედრის დასაშვები მაჩვენებელი არ უნდა აღემატებოდეს 20%-ს. 20%-დან 40%-მდე თანხვედრისას მაგისტრანტს გადამუშავებული ნაშრომის დაცვაზე წარდგენის უფლება მომდევნო სემესტრში ეძლევა, ხოლო 40%-ზე მეტის შემთხვევაში - ერთი წლის შემდეგ.

რა შედეგი მოჰყვება FX შეფასების მიღებას?

FX შეფასების (41-50 ქულა) მიღებისას მაგისტრანტს უფლება ეძლევა გადამუშავებული ნაშრომი მომდევნო სემესტრის განმავლობაში წარადგინოს. სასწავლო კურსებისთვის დადგენილი დამატებითი გამოცდის 5-დღიანი ვადა სამაგისტრო ნაშრომზე არ ვრცელდება.

რამდენი სტუდენტის ხელმძღვანელობა შეუძლია ერთ ლექტორს?

სამაგისტრო ნაშრომის შესრულებისა და შეფასების წესით, ერთ ხელმძღვანელს ერთდროულად მაქსიმუმ 5 მაგისტრანტის ხელმძღვანელობა შეუძლია. ხელმძღვანელი შეიძლება იყოს აწსუ-ს პროფესორი, ასოცირებული პროფესორი, ემერიტუს-პროფესორი ან დოქტორის ხარისხის მქონე მოწვეული პირი.

როგორია დაცვის პროცედურის დროითი რეგლამენტი?

სამაგისტრო ნაშრომის საჯარო დაცვისას პრეზენტაცია (PowerPoint-ის დახმარებით) არ უნდა აღემატებოდეს 15-20 წუთს, ხოლო კომისიის წევრების შეკითხვებს 5-10 წუთი ეთმობა.

რა სანქცია ემუქრება მაგისტრანტს პლაგიატის გამოვლენის შემთხვევაში?

სამაგისტრო საფეხურზე გამოვლენილი ყველა დარღვევა მე-3 კატეგორიისად ითვლება. სანქციას ფაკულტეტის მიერ შექმნილი კომისია უფარდებს და ის შეიძლება იყოს კურსის ფარგლებში 0 ქულა, სამაგისტრო ნაშრომის 0 ქულით შეფასება ან სტუდენტის ხელშეკრულების შეწყვეტა.