საბაკალავრო ნაშრომის დაწერა საქართველოს აგრარულ უნივერსიტეტში

საქართველოს აგრარულ უნივერსიტეტში (AUG) ტრადიციული საგანი „საბაკალავრო ნაშრომი“ 2026-2027 წლების კურიკულუმებით გათვალისწინებული არ არის. მის ნაცვლად, მიმართულებათა ნაწილში სტუდენტები კვლევით და საინჟინრო პროექტებს ასრულებენ (ჯუნიორ/სინიორ პროექტები, აგროპროექტი, კვლევითი წინადადება), ხოლო ზოგიერთ პროგრამაში მსგავსი კომპონენტი საერთოდ არ გვხვდება. პროექტების შეფასება, აპელაცია და აკადემიური კეთილსინდისიერების სტანდარტები საუნივერსიტეტო დებულებითა და ეთიკის კოდექსით რეგულირდება. ეთიკის კოდექსით აკადემიური არაკეთილსინდისიერებაა პლაგიატი, კვლევის მონაცემების გაყალბება და ნაშრომში ხელოვნური ინტელექტის (AI) მიერ გენერირებული ან დამუშავებული მასალის გამოყენება.

საბაკალავრო ნაშრომის სტატუსი და ზოგადი რეგულაცია აგრარულ უნივერსიტეტში

აგრარულ უნივერსიტეტში საბაკალავრო ნაშრომის მომზადებისა და დაცვის ცალკე საუნივერსიტეტო წესი გამოქვეყნებული არ არის. „საბაკალავრო პროგრამებისა და ინტეგრირებული სამაგისტრო პროგრამის დებულება“ არ შეიცავს სპეციალურ მუხლს საბაკალავრო ნაშრომის შესახებ, ხოლო 2026-2027 წლების ოფიციალურ საბაკალავრო კურიკულუმებში საგანი სახელწოდებით „საბაკალავრო ნაშრომი“ არცერთ მიმართულებაზე არ ფიგურირებს.

პროგრამების ნაწილში საბაკალავრო ნაშრომის ადგილს კურიკულუმის სავალდებულო (ძირითადი განათლების ან კონცენტრაციის) ბლოკის საგანი იკავებს, კერძოდ კვლევითი ან საინჟინრო პროექტი (მაგალითად, ჯუნიორ ან სინიორ პროექტი, აგროპროექტი, კვლევითი წინადადება). ამავე დროს, გარკვეულ პროგრამებში მსგავსი დასკვნითი პროექტი საერთოდ არ არის განსაზღვრული.

ამიტომ პროექტის შეფასების წესი იმ საგნის სილაბუსშია საძიებელი, რომლის ფარგლებშიც პროექტი სრულდება.

კვლევითი და დასკვნითი პროექტები კურიკულუმების მიხედვით

საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტის 2026-2027 წლების კურიკულუმებში კვლევითი კომპონენტის მოცულობა და ფორმატი მკვეთრად განსხვავდება საბაკალავრო პროგრამების მიხედვით. ზოგ პროგრამაში რამდენიმე პროექტია, ზოგში ერთი, ნაწილში კი კვლევითი ან დასკვნითი პროექტი საერთოდ არ არის წარმოდგენილი.

ქიმიის საბაკალავრო პროგრამაში (240 კრედიტი) ძირითადი განათლების ბლოკი მოიცავს საგნებს: „ჯუნიორ პროექტი“ (7 კრედიტი), „სინიორ პროექტი I“ (6 კრედიტი) და „სინიორ პროექტი II“ (8 კრედიტი). სტუდენტი მე-3 და მე-4 კურსებზე დამოუკიდებლად ირჩევს სამეცნიერო მიმართულებას, ჯუნიორ და სენიორ კვლევითი პროექტების ფარგლებში ხელმძღვანელთან ერთად ერთვება მოქმედ კვლევაში და ეცნობა კვლევის აქტუალურ მეთოდებსა და თანამედროვე ხელსაწყოებს. ბიოლოგიის პროგრამაშიც (240 კრედიტი) ძირითად განათლებაში გათვალისწინებულია „სინიორ პროექტი I“ (8 კრედიტი) და „სინიორ პროექტი II“ (8 კრედიტი). პროგრამის გვერდის მიხედვით, ბიოლოგიაში განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება პრაქტიკული უნარების გამომუშავებას, რაც საფეხურებად ხორციელდება, რათა სტუდენტები საბაკალავრო სწავლის დროსვე ჩაერთონ საერთაშორისო დონის კვლევებში.

საინჟინრო პროგრამებში სამი საკურსო პროექტია. ელექტრონული და კომპიუტერული ინჟინერიის პროგრამაზე (200 კრედიტი) ძირითად განათლებაში შედის „საკურსო პროექტი (Sophomore Project)“ (3 კრედიტი) და „საკურსო პროექტი (Junior Project)“ (3 კრედიტი), ხოლო კონცენტრაციის ბლოკში - „საკურსო პროექტი (Senior Project)“ (5 კრედიტი), როგორც კომპიუტერული ინჟინერიის, ისე ავტომატიზებული მართვის სისტემების კონცენტრაციაში. მექანიკის ინჟინერიის პროგრამა (240 კრედიტი) ძირითად განათლებაში სამ საკურსო პროექტს აერთიანებს: Sophomore (3 კრედიტი), Junior (5 კრედიტი) და Senior (5 კრედიტი).

თავისუფალი მეცნიერებების პროგრამაში (200 კრედიტი) სტუდენტები ასრულებენ პრაქტიკულ პროექტს (2 კრედიტი), სადემონსტრაციო პროექტს (4 კრედიტი), ასევე გადიან კურსს „შესავალი აკადემიურ კვლევაში“ (2 კრედიტი) და ამზადებენ „კვლევით წინადადებას (Research Proposal)“ (4 კრედიტი). მშენებლობის ინჟინერიაში კი მხოლოდ კონკრეტული საგნობრივი პროექტებია წარმოდგენილი (გეოდეზიის, ფუძე-საძირკვლების, ლითონის, რკინაბეტონის), ხოლო ისეთ პროგრამებში, როგორიცაა ბიზნესის ადმინისტრირება, სურსათის ტექნოლოგია, ლანდშაფტის მენეჯმენტი, საპარკო და სატყეო საქმე, მევენახეობა-მეღვინეობა, კურიკულუმი კვლევით ან დასკვნით პროექტს საერთოდ არ შეიცავს.

შეფასების სისტემა და გასაჩივრების წესი

სასწავლო კურსებისა და პროექტების შეფასება უნივერსიტეტის დებულების მე-7 მუხლით რეგულირდება. საბოლოო შეფასება შუალედური და დასკვნითი კომპონენტებისგან შედგება, ამასთან დასკვნითი შეფასება სავალდებულოა. კრედიტის მისაღებად აუცილებელია ორივე კომპონენტის მინიმალური კომპეტენციის ზღვრის გადალახვა და დადებითი შეფასების მიღება.

შეფასება მაქსიმალური შეფასების პროცენტით გამოიხატება. დადებითი შეფასებები ხუთ კატეგორიად იყოფა: (A) ფრიადი (91-100%), (B) ძალიან კარგი (81-90%), (C) კარგი (71-80%), (D) დამაკმაყოფილებელი (61-70%) და (E) საკმარისი (51-60%). უარყოფითი შეფასება კი ორგვარია: (FX) ვერ ჩააბარა (41-50%), რა დროსაც სტუდენტს დამატებით გამოცდაზე გასვლის ან დასკვნითი დავალების განმეორებით შესრულების უფლება ეძლევა, და (F) ჩაიჭრა (40% და ნაკლები), როდესაც საგანი ახლიდან ხდება შესასწავლი. გამოცდაზე გამოუცხადებლობა ან შუალედური ან დასკვნითი შეფასებით გათვალისწინებული სამუშაოს წარმოუდგენლობა 0 ქულით/%-ით ფასდება.

განმეორებითი გამოცდა დასკვნითი გამოცდის შედეგების გამოქვეყნებიდან არანაკლებ 5 დღეში ინიშნება. განმეორებით გამოცდაზე გასვლის ან დასკვნითი დავალების გამეორების უფლება სტუდენტს აქვს, თუ შუალედური შეფასების მინიმალური კომპეტენციის ზღვარი გადალახა, დასკვნითისა - ვერა, და შუალედური შეფასების შედეგად 41 ან მეტი ქულა/% უგროვდება. ეს უფლება აქვს მაშინაც, თუ ორივე ზღვარი გადალახა, მაგრამ ჯამში 41-50 ქულა/% დააგროვა.

დასაბუთებულ ფორმას კურატორი დეკანი ან პროგრამის ხელმძღვანელი საგნის ლექტორს გადასცემს. თუ ლექტორი ვარაუდს საფუძვლიანად მიიჩნევს, ნაშრომს/დავალებას ხელახლა გადაამოწმებს და სტუდენტს პასუხს აცნობებს. თუ სტუდენტი ლექტორის პასუხით უკმაყოფილოა, ლექტორის გადაწყვეტილების შეტყობინებიდან 5 კალენდარული დღის ვადაში მას შეუძლია წერილობით (ელ.ფოსტით) მიმართოს საგნის კურატორ დეკანს ან პროგრამის ხელმძღვანელს. ისინი ან ლექტორის პირველად შეფასებას ტოვებენ უცვლელად, ან ლექტორს ნაშრომის/დავალების გადახედვას სთხოვენ; საჭიროების შემთხვევაში შეუძლიათ კონსულტაცია გაიარონ ან ალტერნატიული შეფასების მეთოდი გამოიყენონ. მათი გადაწყვეტილება საბოლოოა.

აკადემიური ეთიკა, ხელოვნური ინტელექტი და პლაგიატი

უნივერსიტეტის ეთიკის კოდექსის მე-5 მუხლი ჩამოთვლის აკადემიური ეთიკის დარღვევებს. აკადემიური არაკეთილსინდისიერებაა გადაწერა, სხვისი დავალების საკუთრად გასაღება, სხვისთვის ნაშრომის მომზადება, კვლევითი სამუშაოების მონაცემებისა და შედეგების გაყალბება, ინდივიდუალური დავალების ჯგუფურად შესრულება, პლაგიატი, ასევე სხვა პირისთვის პლაგიატის ჩადენაში ხელშეწყობა.

განსაკუთრებული ყურადღება ხელოვნური ინტელექტის რეგულაციას ეთმობა. კოდექსის 5.1.3 ქვეპუნქტის მიხედვით, აკადემიური არაკეთილსინდისიერებაა ხელოვნური ინტელექტის (AI) ნებისმიერი პროგრამის ან პლატფორმის მიერ გენერირებული ან მისი გამოყენებით დამუშავებული ნებისმიერი ფორმატის ტექსტის, ინფორმაციის, ვიზუალური, აუდიო თუ ვიდეო მასალის ნაშრომში გამოყენება. კოდექსი ამ წესიდან გამონაკლისს არ ითვალისწინებს.

ეთიკის წესების დარღვევისას პასუხისმგებლობის ზომას ეთიკის საბჭო განსაზღვრავს. სანქცია შეიძლება იყოს წერილობითი გაფრთხილება ან, დარღვევის სიმძიმის გათვალისწინებით, სტუდენტის სტატუსის შეწყვეტა; იგივე ქმედების განმეორებისას საბჭო უფლებამოსილია სტატუსის შეწყვეტის გადაწყვეტილება მიიღოს. ამის პარალელურად, საბჭოს შეუძლია „საბაკალავრო პროგრამების დებულების“ 11.19 პუნქტის შესაბამისად გააუქმოს უნივერსიტეტის კეთილი ნებით გადაცემული პირველი 15 დამატებითი კრედიტის აუთვისებელი ნაწილი, მოითხოვოს გამოყენებული კრედიტების საფასურის ანაზღაურება ან მიმართოს „ცოდნის ფონდს“ სასწავლო გრანტის გაუქმების თხოვნით.

დისციპლინური წარმოებისას სტუდენტს უფლება აქვს დროულად მიიღოს შეტყობინება, დაესწროს განხილვას, დაიცვას თავი პირადად ან წარმომადგენლის მეშვეობით, წარადგინოს მტკიცებულებები და საბოლოო გადაწყვეტილება სასამართლოში გაასაჩივროს. დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრების ან არდაკისრების თაობაზე ეთიკის საბჭო რექტორს მიმართავს, რომელიც შესაბამის აქტს გამოსცემს. დებულების 7.10 პუნქტის მიხედვით, ეთიკის კოდექსის ისეთი დარღვევა, რომელიც სტატუსის შეწყვეტას იწვევს, ხელშეკრულებას ავტომატურად წყვეტს და სტუდენტი კარგავს შეფასებების ან/და კვალიფიკაციის მიღების შესაძლებლობას. 7.18 პუნქტის მიხედვით კი, თუ კოდექსის შესაბამისი მუხლი სანქციად სტატუსის შეწყვეტასაც ითვალისწინებს, დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრება ხელშეკრულებას ავტომატურად წყვეტს მაშინაც, როცა სტატუსის შეწყვეტის გადაწყვეტილება არ მიიღება. ასეთ დროს უნივერსიტეტი სტუდენტს მიმდინარე წლის პირობებით ახალი ხელშეკრულების გაფორმებას სთავაზობს.

ხშირად დასმული კითხვები

არსებობს თუ არა აგრარულ უნივერსიტეტში ერთიანი საგანი „საბაკალავრო ნაშრომი“?

არა, 2026-2027 წლების ოფიციალურ საბაკალავრო კურიკულუმებში მსგავსი საგანი არცერთ პროგრამაში არ გვხვდება. მის ნაცვლად ნაწილ პროგრამებში მოქმედებს კვლევითი, საინჟინრო ან სადემონსტრაციო პროექტები, ხოლო ზოგიერთ მიმართულებაზე დასკვნითი პროექტი საერთოდ არ არის გათვალისწინებული.

რას გულისხმობს აგრონომიის პროგრამის „აგროპროექტი“?

„აგროპროექტი“ აგრონომიის ძირითადი განათლების 5-კრედიტიანი საგანია. სტუდენტებს კახა ბენდუქიძის კამპუსის სადემონსტრაციო ნაკვეთზე დამოუკიდებლად მოჰყავთ ერთწლიანი კულტურები ყველა აგროწესის დაცვით: ამუშავებენ ნაკვეთს, აფასებენ რისკებს, გეგმავენ ბიუჯეტს, აკეთებენ ნიადაგის ანალიზს, აკვირდებიან მავნებლებსა და დაავადებებს, ატარებენ ბრძოლის ღონისძიებებს და იღებენ მოსავალს.

რა წესები მოქმედებს ხელოვნური ინტელექტის (AI) გამოყენებაზე?

უნივერსიტეტის ეთიკის კოდექსის 5.1.3 პუნქტის თანახმად, ხელოვნური ინტელექტის ნებისმიერი პროგრამის მიერ გენერირებული ან მისი გამოყენებით დამუშავებული ტექსტის, ინფორმაციის, ვიზუალური, აუდიო თუ ვიდეო მასალის ნაშრომში გამოყენება აკადემიურ არაკეთილსინდისიერებად მიიჩნევა. კოდექსი ამ წესიდან გამონაკლისს არ ითვალისწინებს.

როგორ განიმარტება პლაგიატი და მოქმედებს თუ არა მასზე ხანდაზმულობის ვადა?

პლაგიატი არის სხვისი ნამუშევრის, იდეის, ტექსტის, ნახაზის, ელექტრონული ინფორმაციის და სხვა მასალის გამოყენება ავტორისა და წყაროს მითითების გარეშე, ან მისი საკუთრად გასაღება. პლაგიატის პროპორცია მთელ ნამუშევართან მიმართებით მის არსებობას არ განსაზღვრავს. პლაგიატის ფაქტზე ხანდაზმულობის ვადა არ ვრცელდება და პასუხისმგებლობა არც აკადემიური პროცედურის დასრულებით ქარწყლდება.

რა განსხვავებაა FX და F შეფასებებს შორის?

FX (41-50%) ნიშნავს, რომ სტუდენტს მეტი მუშაობა სჭირდება და ეძლევა დამატებით გამოცდაზე გასვლის ან დავალების ხელახლა შესრულების უფლება. F (40% და ნაკლები) ნიშნავს ჩაჭრას, რა დროსაც ჩატარებული სამუშაო არასაკმარისია და სტუდენტს საგანი თავიდან აქვს შესასწავლი.

როგორ ხდება მიღებული შეფასების გასაჩივრება?

სტუდენტმა EMIS-ზე ქულების გამოქვეყნებიდან 5 კალენდარული დღის ვადაში არგუმენტირებული სააპელაციო ფორმით უნდა მიმართოს კურატორ დეკანს ან პროგრამის ხელმძღვანელს. ლექტორის პასუხით უკმაყოფილების შემთხვევაში, ლექტორის გადაწყვეტილების შეტყობინებიდან 5 კალენდარული დღის ვადაში შესაძლებელია საგნის კურატორ დეკანს ან პროგრამის ხელმძღვანელს წერილობით მიმართვა. მათი გადაწყვეტილება საბოლოოა.

რა სანქციებია გათვალისწინებული ეთიკის კოდექსის დარღვევაზე?

ისეთი დარღვევისთვის, როგორიცაა AI-ით გენერირებული მასალის გამოყენება, პლაგიატი ან კვლევის მონაცემების გაყალბება, ეთიკის საბჭო წერილობით გაფრთხილებას ან, დარღვევის სიმძიმის მიხედვით, სტატუსის შეწყვეტას იყენებს; განმეორებისას საბჭო უფლებამოსილია სტატუსის შეწყვეტის გადაწყვეტილება მიიღოს. საბჭოს ასევე შეუძლია გააუქმოს პირველი 15 დამატებითი კრედიტის აუთვისებელი ნაწილი, მოითხოვოს გამოყენებული კრედიტების ღირებულების ანაზღაურება ან მიმართოს „ცოდნის ფონდს“ გრანტის გაუქმების თხოვნით.